چالش تجارب دینی متعارض برای برهان تجربه دینی و بررسی راه حل‌ها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار فلسفه دین دانشگاه تهران

2 دانش‎آموخته دکتری فلسفه دین دانشگاه تهران

چکیده

برهان تجربه دینی تلاش می‌کند با استناد به حجیت معرفت شناختی تجربه‌ها ی دینی، وجود خدا را اثبات کند. همان طور که مشاهده اشیای مادی می‌تواند دلیلی بر وجود آنها باشد، شهود خداوند نیز می‌تواند دلیلی بر وجود چنان موجودی باشد. در برابر این برهان چالش‌های مختلفی مطرح شده که چالش تجارب دینی متعارض یکی از آنها- و چه بسا دشوارترین آنها- است. این چالش به این نکته اشاره دارد که متعلق تجارب دینی گوناگون، که در بستر سنت‌های دینی مختلف شکل می‌گیرند، آن‌چنان متفاوت از یکدیگرند که امکان صدق همه آنها وجود ندارد و لذا قابل جمع با یکدیگر نیستند. هدف این مقاله بررسی و ارزیابی راه حل‌های پیشنهادی مدافعان برهان تجربه دینی برای غلبه بر این چالش می‌باشد. نتایج این بررسی نشان می‌‌دهد هیچ کدام از این راه حل‌ها قادر نیستند پاسخی کامل به چالش تجارب دینی متعارض ارائه نمایند، هرچند به نظر می‌رسد راه حل تفسیرگرایی قابل‌دفاع‌تر از دیگر راه حل‌ها باشد. همچنین از بررسی‌ها می‌توان نتیجه گرفت که تجارب دینی را نمی‌توان به مثابه براهینی بر اثبات وجود خدا دانست؛ زیرا فاقد استحکام لازم و کافی برای اثبات هستند؛ بلکه می‌توانند تأییدهایی بر وجود خدا باشند؛ بنابراین هنوز می‌توان به عنوان مؤید بر وجود خدا از آنها بهره جست. شایان ذکر است این تحقیق به شیوه کتابخانه‌ای و توصیفی- تحلیلی انجام گرفته است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Challenge of Contradictory Religious Experiences for the‘Demonstration of Religious Experience’ and an Investigation on the Solutions

نویسندگان [English]

  • Abbas Yazdani 1
  • Mohammadali Mirbagheri 2
1 associate professor of philosophy of religion, Tehran University
2 Ph.D. graduate of philosophy of religion, Tehran University
چکیده [English]

The ‘demonstration of religious experience’ tries to prove God’s existence through the epistemological reliability of religious experiences. The intuition of God is a reason for His existence just as the observation of material objects can be a reason for their existence.  There are some challenges against this demonstration including the challenge of ‘contradictory religious experiences’ (which may be one of its most difficult challenges). The point of this challenge is that different religious experiences, formed in the context of various religious traditions, are so different from each other that it is not possible for all to be true and thus cannot be put together. The purpose of this article is to investigate and evaluate the solutions presented by the defenders of ‘religious experience demonstration’ to overcome this challenge.
The result of this research shows that none of these solutions are capable of giving a complete answer to the challenge of ‘contradictory religious experiences’; although it seems the interpretivism solution is more defendable compared with other solutions. It is also concluded that religious experiences cannot be considered as proofs for God’s existence because they do not have the necessary and enough strength; rather they can be [seen as] affirmation for God’s existence. Therefore they still can be used as an approval for the existence of God. This research is done using library research method and is descriptive-analytic.

کلیدواژه‌ها [English]

  • the Demonstration of religious experience
  • the Demonstration of God’s existence
  • Contradictory religious experiences
  • Interpretivism
*    قـرآن کریم؛ تهران: انتشارات اُسوه، وابسته به سازمان اوقاف و امور خیریه، 1375.
**  نهج البلاغه؛ ترجمه سیدجعفر شهیدی؛ تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1384.
استیس، دبلیو تی؛ عرفان و فلسفه؛ ترجمه بهاءالدین خرمشاهی؛ تهران: سروش، 1388.
دیویس، سی اف؛ ارزش معرفت شناختی تجربه دینی؛ ترجمه علی شیروانی و حسینعلی شیدان‌شید؛ تهران: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1391.
کشفی، عبدالرسول؛ «بررسی دیدگاه ویلیام رو در باب حجیت معرفت‌شناختی تجربه دینی»، فصلنامه اندیشه دینی دانشگاه شیراز؛ پیاپی42، ش42، 1391، ص1-14.
ناردو، دان؛ پیدایش مسیحیت؛ ترجمه مهدی حقیقت‌خواه؛ تهران: ققنوس، 1387.
The Bible: New Revised Standard Version; ed. Zaine Ridling; 1989.
Alston, William; Perceiving God: the Epistemology of Religious Experience; New York: Cornell University Press, 1991.
Hick, John; The New Frontier of Religion and Science: Religious Experience, Neuroscience, and the Transcendent; Chippenham and Eastbourne: Palgrave Macmillan, 2010.
_____; An Interpretation of Religion; London: Macmillan, 1989.
_____; Problems of Religious Pluralism; New York. Macmillan, 1985.
Losin, Peter; The Epistemology of Experience of God and The Argument from Religious Experience; University of Wisconsin-Madison, 1985.
Martin, Michael; “The Principle of Credulity and Religious Experience”, in Religious Studies; Vol. 22, No. 1, 1986, pp.79-93.
Swinburne, Richard; The Existence of God; Oxford: Oxford University Press, 2004.
Tresa of Avila; The Complete Works of Saint Teresa of Jesus; Vol. 1, tr. And ed. E. Allison Peers, from the critical edn. Of p.Silverio de Sants Teresa, C. D. London: Sheet & Ward, 1946.
Dumsday, Travis; “Counter-Cultural Religious Experiences”, in Religious Studies; Vol. 47, No. 3, 2011, pp.317-330.