برهان نظم در نظر دو فیلسوف معاصر (استاد مطهری ـ استاد جوادی آملی)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

هیئت علمی دانشگاه بین‌المللی امام خمینی

چکیده

ساده‌ترین و عمومی‌ترین و به اعتباری مؤثرترین برهان در خداشناسی، برهان نظم است. این برهان به علت عمومی بودن، یعنی گستردگی حوزۀ اقامه‌کنندگان و مخاطبان برهان تا حد تقریباً عموم آدمیان، مورد بی‌دقتی‌هایی در تقریر و فهم و مدعای آن واقع ‌شده است؛ تا آنجا که شبهه‌هایی نابجا بر آن وارد کرده‌اند. استاد مطهری و استاد جوادی آملی دو فیلسوف متکلم و متکلم فیلسوف هستند که دربارة این برهان بحث کرده‌اند. در بحث استاد مطهری به شبهه‌های نابجای دیوید هیوم فیلسوف انگلیسی توجه ویژه شده و بدانها پاسخ داده شده است. در این نوشتار، پس از بحثی کلی دربارة برهان نظم و بیان پیشینۀ آن در فلسفه و کلام اسلامی، تبیین و مقایسة آرای این دو فیلسوف در خصوص جنبه‌های گوناگون این برهان آمده است. در ضمن مقایسه، آرای اختلافی دو حکیم گران‌قدر داوری شده است. همچنین در پایان مقاله، نظری جدید در خصوص نتیجۀ برآمده از برهان آمده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The \'Argument of Order\' according to the Views of Two Contemporary Philosophers

نویسنده [English]

  • Seyyed Mohammad Hakkak
چکیده [English]

The argument of order is the most simple, common and affective argument in theism. Due to its generality, or the wide range of the presenters and the addressees of this argument which almost cover all human beings, it has some inaccuracies in its explanation, understanding , and its main claim; this is to an extent that some improper doubts has been posed about it. Professors Motahhari and Javadi Amoli, as two theologian philosophers and philosopher theologians, have discussed this argument. Professor Motahhari has especially paid attention to the unacceptable doubts of David Hume, the English philosopher, and has answered them. I will first present a general discussion on the 'argument of order' and its background in philosophy and Islamic Kalam, and will then explain and compare the views of the two philosophers about the different aspects of the argument of order. Comparing the views of the two valuable theosophists, I have judged about the discrepancies of the two views. At the end of the article a new view about the result of the argument is presented.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • argument of order
  • the agent system
  • the final system
  • Motahhari
  • Javadi Amoli