چیستی عرفان وحیانی و شاخصه‌های آن (با تأکید بر دو شاخص توحید و موحد در عرفان نظری)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی

چکیده

یکی از مسائل بسیار ضروری در ساحت معارف عرفانی و معالم شهودی، این است که آیا منابع وحیانی (وحی قرآنی ـ بیانی) ظرفیت تولید عرفانی که در آسمان ریشه دارد و به‌طورمستقیم و مستقل از کتاب و سنت استنباط و اصطیاد شود را داراست؟ به بیان دیگر آیا می‌توان با روش اجتهادی، معارف باطنی و انفسی را از متون دینی اکتشاف کرد تا به‌تدریج دانش عرفان وحیانی تولید شود؟ پرسش یادشده با عنایت به عرفان مصطلح موجود که برساختۀ شهود عارفان در مقام عین‌الیقین و حق‌الیقین است و درون‌مایه‌های دینی دارد و مستظهر به آیات، احادیث و ادعیه است و درعین‌حال موافقان و مخالفان و حتی معاندانی دارد، از اهمیت و ضرورت بیشتری برخوردار است. ناگفته نماند که عرفان وحیانی یا اهل‌بیتی، عرفانی است که با منطق اجتهادی از نصوص دینی یا متن کتاب و سنت، درک و دریافت یا کشف و تولید می‌شود؛ یعنی عرفانی برخاسته و برساخته از کشف تام محمدی که کارکردهای معرفتی ـ معنویتی گسترده‌ای در حوزه‌ها و عرصه‌های گوناگون دارد و یکی از منابع تکوین و تکامل تمدن نوین اسلامی است. نوشتار حاضر در صدد پاسخ به پرسش بنیادین یادشده بر مدار فرضیۀ «کتاب و سنت منبع غنیم و قویم عرفان (نظری) با شاخصه‌های محکم و متقن هستند» شکل و شاکله یافت.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Quidity of Revelatory Mysticism and Its Factors (with an Emphasis on the two factors of monotheism and monotheist in theoretical mysticism)

نویسنده [English]

  • Mohammad-Javad Roodgar
چکیده [English]

One of the most important matters in mystical knowledge and intuitional awareness is as follows: do revelatory sources (the Qur'anic revelation and its explanations) have the capacity to produce a heavenly mysticism which is directly and independently deduced and derived from the holy Qur'an and the tradition? In other words is it possible to infer esoteric knowledge from religious texts to gradually produce the science of revelatory mysticism? This question is more important and necessary to answer when we consider the present idiomatic mysticism which is made up of the intuitions of the mystics at the levels of 'ein-ol-yaqin' and 'hag-ol-yaqin' and has religious essence and is approvedwith Qur'an's verses and traditions and prayers [narrated from the infallible Imams] and has some pros and cons and even deprecators. It should be noticed that revelatory or ahl-ol-beiti mysticism is a mysticism understood or deduced and produced from religious texts, the Holy Qur'an and tradition, with the logic of Ijtihad (exertion). In other words it has arisen and has been produced from the Mohammadian complete intuition which has many spiritual-cognitive functions in different fields and is one of the sources of formation and perfection of the new Islamic civilization. This article will answer the mentioned question according to the following hypothesis: "the Holy Qur'an and tradition are two rich and sound sources of mysticism with sound and stable factors".
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Holy Qur'an and tradition
  • revelatory mysticism
  • intuition
  • Ijtihad (exertion)
  • Ahl-ol-Beit