ترسیم الگوی روش‌شناختیِ مطالعه دینی بر مبنای مفهوم‌شناسیِ «روی‌آورد»، «روش» و «پارادایم»

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیئت علمی دانشگاه اصفهان

چکیده

«رویآورد»، «روش» و «پارادایم» اصطلاحاتی هستند که از فلسفه علم واردِ روششناسیِ دینپژوهی شدهاند. عدم توجه به مفهومشناسی، مصداقیابی و حتی ترجمه این واژگان، موجب نوعی آشفتگی در روش‌شناسی دین‌پژوهی گشته است؛ به‏نحوی که این تعابیر گاه به صورت مترادف، گاه با معانی مختلف و گاه به جای یکدیگر به کار رفته‌اند. به منظور رفعِ این نقیصه روششناختی، لازم است مفهومشناسیِ دقیقی از این واژگان صورت گرفته، با ترسیم الگویِ روششناختیِ مناسبی، جایگاه هر یک از این مفاهیم در گستره دین‌پژوهی تبیین گردد. میانِ پارادایمها، رویآوردها و روشها در گستره دینپژوهی- بر خلاف علوم تجربی- نوعی همکُنشی برقرار است. پارادایم، روی‌آوردها و روش-های شایسته و بایسته را در دین‌پژوهی تعیین میکند. از سوی دیگر شناخت پارادایم متوقّف بر شناختِ رویآوردها و روشهاست. همین امر موجب میشود مسئله واحد در پارادایمهای مختلف، پاسخ‌های گوناگون یابد. رویآوردها و روشهای دینی نیز در ارتباطی پویا و تعاملی زایا عمل میکنند و هر روی‌آوردی روشهای خاصِ خود را میطلبد. هر پارادایمی رویآوردهای مناسبِ خود را میطلبد و هر روی‌آوردی، روشهای خاص خود را میجوید.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Drawing The Methodological Pattern of Religious Studies Based on Conceptual Clarification of "Approach", "Method" and "Paradigm"

نویسنده [English]

  • Ahmad Ebadi
چکیده [English]

The three concepts of "approach", "Method" and "Paradigm" are inserted to the methodology of religious researches from philosophy of Science. Not paying exact attention to the concepts, their referents, or even their translation has created confusion in the methodology of religious researches such that these concepts are considered synonyms at times, or with different meanings at other times or are used in place of one another. It is necessary to exactly define the three concepts to remove this methodological flaw and to draw an appropriate methodological pattern to explicate the position of each concept in religious researches. Unlike experimental sciences, there is a kind of interaction between paradigms, approaches, and methods in religious studies. Paradigm determines necessary and proper methods and approach in religious researches. On the other hand, knowledge of paradigms is based on the knowledge of approach and methods. This causes different answers to a single issue in different paradigms. Religious approach and methods also have a dynamic relation and a generative interaction and every approach should have its own special methods. Every paradigm needs its proper approach and every approach needs its own special methods.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Methodology of religious research
  • approach
  • Method
  • paradigm
  • perspective