مبانی انسان‏ شناختی علم سیاست اسلامی در قرآن کریم از منظر علامه طباطبایی (ره) و دستاوردهای آن در تولید این دانش

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه سیاست پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی. sbaqeri86@yahoo.com

چکیده

علم سیاست مبتنی بر مبانی مختلفی ازجمله مبانی انسان‎شناختی است که طبعاً از منظر قرآن کریم، دارای تحلیل و تفسیری ویژه و برخاسته از جهان­ بینی الهی می­ باشد و آن را از علم سیاست سکولار جدا می­ سازد؛ دانشی که بریده از وحی و انسان ­محور است. این نوشته می ­کوشد با مراجعه به آیات قرآن کریم و برداشت ­های تفسیری علامه طباطبایی به این پرسش اصلی پاسخ دهد که مبانی انسان ‏شناختی علم سیاست کدام است و التزام به آنها چه لوازم و دستاوردهایی در جهت تولید دانش اسلامی- بومی سیاست در پی می ­آورد. در پاسخ، بر این فرضیه تأکید شده است که با توجه به شاخص‌‌های دانش بومی مطلوب و مبانی انسان‏ شناختی مانند کرامت، آزادی همراه با مسئولیت، فضیلت ­خواهی، جاودانگی و خردورزی که از قرآن کریم و تفسیر المیزان قابل برداشت است، می ­توان به دستاوردهایی متفاوت از حیث روشی، بینشی و کارکردی دست یافت. از حیث روش، اندیشور سیاست می­تواند علاوه بر استفاده از روش تجربی، از روش اجتهاد جامع و فراگیر به کشف زوایای پیدا و پنهان متون اسلامی بپردازد. در عرصۀ بینشی، زمینه ­ها و بسترهای شایسته ­ای برای رسیدن به نگرش جامع و جامعه­ نگر به آموزه ­های دینی فراهم می­شود تا در نگرشی واقع ­گرایانه این آموزه ­ها برای حل مشکلات سیاسی- اجتماعی نقش بازی ­­کنند. دستاورد کارکردی آن مبانی به این نحو است که با درنظرگرفتن هدف و رویکرد استکمالی انسان به سوی سعادت، هدف و موضوع دانش سیاسی اسلامی صرفاً قدرت برای قدرت نیست، بلکه قدرت برای هدایت انسان و حرکت او در جهت سعادت دنیوی و اخروی است. طرح این مبانی و پیامدهای آن، گامی آغازین برای حرکت به سوی دانش سیاست اسلامی و مرزکشی شفاف با رقبای خود است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Anthropological Bases of Islamic Politics in the Holy Qur'an from the Perspective of Allameh Tabataba'i and Its Achievements in the Production of this Science

نویسنده [English]

  • s k s
s
چکیده [English]

Politics is based on many bases including anthropological bases which has a special interpretation and analysis from the perspective of the Holy Qur'an, and has risen out of a Divine worldview which separates it from secular politics, a science which neglects revelation and is human-centered. Referring to the Holy Qur'an's verses and the interpretational inductions of Allameh Tabataba'i, I will try to answer the following main question: what are the anthropological bases of politics and what are its consequences and results in the production of the Islamic-local science of politics. I have answered this question emphasizing on this theory: considering the standards of a suitable local science and anthropological bases such as greatness, freedom along with responsibility, perfectionism, eternity and intellectualism which are deduced from the Holy Qur'an and Al-Mizan Interpretation, we may have different achievements in terms of its method, insight and function. Considering the method, in addition to using experimental methods, a politic intellectual can use a comprehensive exertion method to find out the hidden and apparent aspects of Islamic texts. Considering the insight, good background and situation is provided to achieve a comprehensive view of religious teachings such that they play a good role, from the realistic perspective, in solving social-political problems. The functional achievements of these bases are such that considering human's purpose and his perfectionist approach to prosperity, the purpose and subject of Islamic politics is not merely power for power; it is rather power for human's guidance and his motion towards this world and the other world's prosperity. Posing these bases and considering their consequences is the beginning step for the creation of Islamic politics and determination of its exact borders compared with other similar theories.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Keywords: anthropological bases
  • the Holy Qur'an
  • Al-Mizan interpretation
  • Islamic politics