نظام‌سازی قرآن‌بنیان؛ چیستی، چرایی و چگونگی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی گروه مدیریت اسلامی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی

2 دانشجوی دکتری مدیریت دولتی دانشگاه علامه طباطبائی

چکیده

نظام‌سازی مشترک معنوی برای چهار مصداق نظام‌شناسی در ساحت تکوین، نظام‌یابی در ساحت تشریع، نظام‌سازی در ساحت اعتباریات و نظام‌گزاری در ساحت عینی است. هرچند به معنای خاص ناظر به اعتبارات اجتماعی و سیاست‌گذاری عمومی است، ولی به معنای عام دربردارندۀ هر چهار ساحت بوده و قرآن مجید نیز به عنوان منبع معرفت‌شناسی دینی در ساحات چهارگانه ورود دارد؛ لکن در هر ساحت، به حسب آن ساحت. بر پایۀ تعریف مختار از نظام‌سازی، اگر این فرایند از یک‌سو ابتنا بر مبادی مستخرج از معارف قرآنی نداشته باشد و از سوی دیگر مماس با واقعیت‌های اجتماعی نباشد، به جای حل مسائل واقعی، حلال مسائل کاذب، غیراولویت‌دار و تحمیلی از مبادی دیگر معرفتی است. این انحراف از منابع متقن دینی، از یک طرف عامل توفیق‌نیافتن نظام اسلامی در تحقق اهداف مادی و معنوی خود و درنتیجه تشکیک نخبگان نظام و عامه مردم در هویت انقلابی نظام اسلامی است و از سوی دیگر منجر به استقرار خرده‌نظامات اجتماعی غیردینی و زمینه‌ساز و جاده‌صاف‌کن استبداد، هرچند صغیر و استکبار، هرچند بخشی و تشکیل حکمرانی سکولار، هرچند به‏طور نرم و خزنده، لکن تئوریزه‌شده می‌شود. آنچه در فرایند نظام‌سازی رخ می‌دهد، کشف مسائل نظامات و حل آنهاست که تحقق این مهم با اتکا به سه‏گانه منابع، مبادی و مسائل میسور است؛ توضیح آنکه این پارادایم (مبادی معرفتی) است که مسائل و راه‌حل آنها را تعریف می‏کند  و مبادی معرفتی نیز از منابع کشف می‌شود، اما باید توجه داشت حرکت میان این سه ضلع، حرکتی دورانی است، نه خطی.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Systematizing on the Basis of Qur'an; Whatness, Whyness and Howness

نویسندگان [English]

  • hosein b 1
  • mohammad a 2
1 عضو هیئت علمی گروه مدیریت اسلامی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
2 دانشجوی دکتری مدیریت دولتی دانشگاه علامه طباطبائی
چکیده [English]

'Systematizing' has four equivocal meanings: knowledge of a system (in the genetic fields), search for a system (in the legislation fields), formation of a system (in conventional matters) and position of a system (in reality). Although the particular meaning of this word is regarding social conventional matters and common policy making, but its general meaning includes all the four [mentioned] fields; and also the Holy Qur'an, as a religious epistemological source, mentions each field accordingly.
If the process of systemization, according to my preferred definition, is not based on the bases extracted from Qur'anic knowledge on the one hand and is not compatible with social realities on the other hand, it would solve unreal, non-prior and imposed matters instead of solving real ones. This deviation from substantial religious sources causes failure of the Islamic system in the fulfillment of its material and spiritual purposes and thus makes the elites and the public suspicious of the revolutional identity of the Islamic system; and will lead to the establishment of non-religious social mini-systems and will prepare the situation for autocracy (even though small ones) and hegemonism (although partial) and formation of secular governorship (although calm and slithery but theorized).
What is happening in the process of systematization is the discovery of the problems of the systems and their solutions, That This matter done by relying on the Triple matters: sources, foundations and problems; explaining that It is a paradigm ( epistemic foundations ) that defines problems and solutions. And epistemic foundations are also discovered from sources, but the movement between these three sides is a rotational movement, not a linear one.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Key words: Creation of a system based on the Holy Qur'an
  • The sources of creating a system
  • The principles of creating a system
  • The subject matters of creation of a system
  • Conventionals
  • genetic system-exploring
  • Legislative system-exploring
  • Conventional creation of a system
  • Concrete position of a system