رهیافت هستی ‎شناختیِ متفکران اسلامی در فلسفه فیلم

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار دانشگاه صداو سیما

چکیده

نظریه‎های «شکل‌گرایی» و «واقع‎گرایی» در آرای فیلسوفان هنر و بالتبع آن در آرای دوران کلاسیک «نظریه فیلم» در منازعه ناتمام فیلسوفان «واقع‎گرا» و «ایده‎انگار» در سرآغاز شکل‎گیری مابعدالطبیعه مغرب‏زمین و اقوال و آرای افلاطون و ارسطو تا جدل عقل‎گرایان و تجربه‎گرایان در بدو رنسانس قابل ردیابی است. با عنایت به شکل‏گیری پدیده سینما در آغاز به کار دوربین «لومیر» در ساحت واقع‎گرایی و دوربین «مه‌لیس» در سپهر شکل‌گرایی و تأثیر شگرف هر دو بر پیشرفت و توسعه زبان سینما و وجود نقاط قوت و نکات سازنده در هر دو نظریه به نظر می‎رسد، در عدم امکان خروج از انسداد منازعه باید تردید روا داشت. مدعای این نوشتار بر آن است که این منازعه یک جدلِ «شناختی» است و رهیافت متفکران اسلامی مبنی بر رویکرد «هستی‏شناختی» در ساحت عالم خیال راهگشای خروج از این بن‎بست خواهد بود. چنانچه آرای ژیل دولوز آخرین متفکر ژرف‎اندیش نظریه فیلم این رهیافت را غنیمت می‎شمارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Ontological Approach of Islamic Thinkers on philosophy of Film

نویسنده [English]

  • Ahmadreza motamedi
sada&sima
چکیده [English]

The theories of "formalism" and "realism" in the views of philosophers of art and, consequently, in the views of the classical period of "film theory" can be traced in the unfinished conflict between "realist" and "idealist" philosophers, in beginning of the formation of the metaphysics of the West and the sayings and opinions of Plato and Aristotle to the controversy of rationalists and empiricists at the beginning of the Renaissance. Due to the formation of the cinema phenomenon at the beginning of the operation of the "Lumière" camera in the sphere of realism and Mahlis camera in the sphere of Formalism and the Wonderful effect of both on the development of the language of cinema, and the existence of strengths and constructive points in both theories, It seems doubtful that it is impossible to get out of obstruction the conflict. The article claims that the conflict is a "cognitive" one.
And the Islamic thinkers' approach to the "ontological" approach in the realm of the imagination world will pave the way out of this impasse. As Gilles Deleuze, the last thoughtful thinker of film theory, seize this approach.

کلیدواژه‌ها [English]

  • formalism
  • Realism
  • ontology
  • Imaginal Faculty
  • world of imagination
  1. ابن‎سینا، حسین بن عبدالله؛ الاشارات و التنبیهات؛ ترجمه حسن ملک‌شاهی؛ تهران: سروش، 1363.
  2. ابن‌عربی محی‌الدین؛ الفتوحات المکیه؛ تصحیح عثمان یحیی، قم: موسسة آل البیت لإحیاء التراث، 1399.
  3. داوری اردکانی، رضا؛ فلسفه تطبیقی؛ تهران: نشر ساقی، 1383.
  4. سهروردی، شهاب‏الدین؛ مجموعه مصنفات شیخ اشراق؛ جلد3، تصحیح و مقدمه هانری کربن، سیدحسین نصر، نجفقلی حبیبی؛ چ2، تهران: موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1375.
  5. شبستری، شیخ محمود؛ مثنوی گلشن راز؛ تصحیح پرویز عباسی؛ تهران: الهام، 1376.
  6. شهرزوری، شمس‌الدین محمد؛ شرح حکمه‌الاشراق؛ تحقیق و تصحیح حسین ضیایی تربتی؛ تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1380.
  7. طباطبائی، سیدمحمد حسین؛ بدایه الحکمه؛ تحقیق و تعلیق عباسعلی زارعی سبزواری؛ قم: موسسه نشر الاسلامی، 1420 ه.ق.
  8. صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم؛ الحکمة المتعالیة فی‌الاسفار العقلیة الاربعة؛ بیروت: دار احیاء التراث العربی، 1981م.
  9. معتمدی، احمدرضا؛ فلسفه فیلم: بررسی تحلیل و انتقادی نظریه فیلم دوران کلاسیک؛ ج1، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1395.
    1. Arnheim, Rudolf; Film as Art; University of California Press, 1957.
    2. Aristotle, “Poetics”, tr.by Ingram Bywater; in: The Basic Works of Aristotle; ed. by Richard McKeon, New York: Radom House, 1941.
    3. ـــــ; “Metaphysics”, tr.by W. D. Ross; in: The Basic Works of Aristotle; ed. by Richard McKeon, New York: Radom House, 1941.
    4. ـــــ; The Basic Works of Aristotle,ed by Ricchard Mckeon,New York:RadomHouse, 1941.
    5. Plato; TheCollected Dialogues of Plato; ed by E. Hamilton, and H.Carins, Princeton, New Jersey; Princeton University Press.1994
    6. Balazs, Bela; Theory of the Film: Character and Growth of a New Art; tr. by Edith
      Bone; London:
      Dennis Dobson Ltd, 1952.
    7. Bazin, André; What Is Cinema; Vol I. tr. by Hugh Gray; University of California Press, 2005a.
    8. ـــــ; What Is Cinema; Vol II. tr. by Hugh Gray; University of California Press, 2005b.
    9. Deleuze, Gilles; Cinema 1: The Movement-Image; tr. by
      Hugh Tomlinson and Barbara Habberjam; Minneapolis: University of Minnesota Press, 1986
    10. ـــــ; Cinema 2: The Time-Image; tr. by
      Hugh Tomlinson and Robert
      Galeta; Minneapolis: University of Minnesota Press, 1989.
    11. Eisenstein, Sergei; Film Form;
      tr. by Jay Leyda; Harcourt, Brace & World, Inc. 1941.
    12. Hegel, G. W. F.; Aesthetics: Lectures on Fine Art; tr. by T. M. Knox; Oxford University Press, 1975.
    13. Kant, Immanuel; Critique of the Power of Judgment; tr. by Paul Guyer; Eric Matthews, Cambridge University Press, 2000.
    14. Kracauer,
      Siegfried; Theory of Film: The Redemption of Physical Reality; Oxford University Press, 1960.
    15. Münsterberg, Hugo; The Photoplay: A P
      sychological Study; New York: D. Appleton and Company, 1916.
    16. Plato; “Sophirt”, tr. by B. Jowett; in: The Collected Dialogues of Plato; ed. by E. Hamilton,
      and H. Cairns, Princeton University Press, 1994.
    17. ـــــ; “Timaeus”, tr. by B. Jowett; in: The Collected Dialogues of Plato; ed. by E. Hamilton,
      and H. Cairns, Princeton University Press, 1994.
    18. Sartre, Jean Paul; Being and Nothingness; tr. by Hazel E. Barnes; New York:
      Washington Square Press, 1966.
    19. ـــــ; Existensialism Is a Humanism; tr. by Carol Macamber; Yale University Press, 2007.