پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی مجله قبسات 1029-4538 31 119 2026 04 21 A Critical Examination of the Notion of Disconnecting Lordship (Rububiyyah) from Divinity (Uluhiyyah) in Salafi Thought مطالعه انتقادی نگره انفکاک ربوبیت از الوهیت در اندیشه سلفی 61 88 736148 10.22034/qabasat.2026.2071118.2442 FA محمد باقر پورامینی دانشیار گروه کلام اسلامی و الهیات جدید پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی. قم. ایران. 0000-0003-2590-5685 Journal Article 2025 09 07 This paper examines the conceptual and logical relationship between two fundamental attributes of God: Rububiyyah (Lordship, encompassing ownership and governance of the universe) and Uluhiyyah (Divinity, signifying the inherent worthiness of being worshipped). The primary problem addressed is a critique of the Salafi perspective—particularly that of Ibn Taymiyyah and his followers—which posits a separation and a lack of necessary implication between these two concepts. Relying on their claim that the polytheists of Mecca believed in God’s Lordship, Salafis argue that Tawhid al-Rububiyyah (Monotheism of Lordship) was insufficient for salvation, making Tawhid al-Uluhiyyah (Monotheism of Divinity) the central focus of the prophets' missions. This perspective has led to an overly broad definition of shirk (polytheism), classifying many widespread Muslim practices, such as tawassul (intercession) and ziyarah (pilgrimage), as acts of polytheism. Employing a descriptive-analytical method, this study challenges the claimed separation of these two concepts and demonstrates their inseparable connection. The findings reveal, first, that the claim regarding the polytheists' monotheism in Lordship contradicts both Quranic and historical evidence. Second, the mission of all prophets encompassed both forms of Tawhid, which are used co-occurrently and complementarily in the Quran. Finally, from a rational standpoint, Lordship is the prerequisite and cause of Divinity; only a Being who is the true owner and governor of the universe is worthy of exclusive worship. Consequently, shirk in Divinity is rooted in shirk in Lordship, and acknowledging the absolute Lordship of God logically necessitates acknowledging His exclusive Divinity. <span lang="FA">این مقاله به بررسی رابطه مفهومی و منطقی دو صفت بنیادین خداوند، «ربوبیت» (مالکیت و تدبیر جهان) و «الوهیت» (شایستگی ذاتی برای پرستش) می‌پردازد. مسئله اصلی نقد دیدگاه جریان سلفیه به‌ویژه ابن‌تیمیه و پیروانش است که قائل به جدایی و عدم ضرورت تلازم میان این دو مفهوم‌اند. سلفیان با استناد به ادعای خود مبنی بر باور مشرکان مکه به ربوبیت خدا، توحید ربوبی را برای نجات کافی ندانسته و توحید الوهی را محور اصلی دعوت پیامبران می‌دانند. این نگاه به ارائه تعریف گسترده از شرک انجامیده و بسیاری از اعمال رایج مسلمانان مانند توسل و زیارت را شرک می‌خواند. مقاله حاضر با روشی توصیفی-تحلیلی ادعای انفکاک این دو مفهوم را به چالش کشیده، ارتباط ناگسستنی آنها را اثبات می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد اولاً ادعای موحدبودن مشرکان در توحید ربوبی با شواهد قرآنی و تاریخی در تضاد است. ثانیاً دعوت همه پیامبران شامل هر دو نوع توحید بوده و این دو در قرآن به صورت هم‌آیند و مکمل یکدیگر به کار رفته‌اند. درنهایت از منظر عقلی، ربوبیت مقدمه و علت الوهیت است؛ تنها وجودی که مالک و مدبر حقیقی جهان است، سزاوار پرستش انحصاری می‌باشد. بنابراین شرک در الوهیت ریشه در شرک در ربوبیت دارد و اقرار به ربوبیت یگانه خدا، مستلزم اقرار به الوهیت انحصاری اوست.</span> https://qabasat.iict.ac.ir/article_736148_a7a1acb4abac16b6f1f41c53bd7f322b.pdf