Qabasat

Qabasat

Analysis of the Logical Relationship Between Oughts and the Is Statements in the Holy Quran and Its Foundational Role in the Enrichment and Perfection of Quran-Based Human Sciences

Document Type : Original Article

Authors
Mostafa Karimi 1
Mohammad hadi Mansouri 2
mohammadsadegh ardalan 3
1 Associate Professor, Department of Quranic Interpretation and Sciences, Imam Khomeini Educational and Research Institute. Qom. Iran.
2 Assistant Professor, Department of Quran and Hadith, Qom University of Islamic Studies. Iran.
3 PhD student in Islamic Studies, majoring in Quran and Islamic Texts, Qom University of Islamic Studies. Iran.
10.22034/qabasat.2026.735048
Abstract
The relationship between oughts and Is statements has consistently been one of the most challenging issues in the ethics. This study asks whether a similar relationship exists between the “nots” and “is” statements of the Holy Quran and its corresponding “oughts” and “ought-nots.” In reality, declarative sentences speak of “is” and “is not” statements, while imperative sentences address “ought” and “ought not.” In this paper, using a descriptive-analytical method and library-based research, we examine the foundational role of the logical relationship between “ought” and “is” statements in the enrichment and perfection of Quran-based human sciences. One of the main findings is that this logical relationship serves as a foundational principle for Quran-based human sciences and is influential in the exploratory study of Quranic verses. Belief in this principle facilitates access to a greater number of verses, whereas neglecting it limits the researcher’s exposure. Furthermore, the logical relationship between the “oughts” and “is” statements of the Quran functions as a guiding rule during exploratory study of the verses. This rule can be stated as follows: “It is necessary to employ imperative and declarative propositions in research on Quranic truths and vice versa.” Applying this rule leads to access to a larger number of verses, thereby enriching, validating, and perfecting Quran-based human sciences.
Keywords
Ought and Is Statements
Enrichment and Perfection of Human Sciences
Quran-Based
Benefit and Harm
Declarative and Imperative Sentences
1.        انوری، حسن (1381). فرهنگ بزرگ سخن. چ1، تهران: انتشارات سخن.
2.       آذرنوش، آذرتاش (1382). فرهنگ معاصر عربی-فارسی. چ3، تهران: نشر قطره.
3.        بازرگان، مهدی (1388). بعثت 2 (آخرت و خدا هدف بعثت انبیاء). مجموعه آثار، ج17، چ1، تهران: شرکت سهامی انتشار.
4.       جوادی آملی، عبدالله (1381). دین‌شناسی. چ1، قم: مرکز نشر اسراء.
5.       جوادی آملی، عبدالله، (1393). مفاتیح الحیاة. ویراست دوم، چ178، قم: مرکز نشر اسراء.
6.       خامنه­ای، سیدعلی (1394الف). روح توحید: نفی عبودیت غیر خدا. چ1، تهران: مؤسسه جهادی صهبا.
7.       خامنه­ای، سیدعلی (1391 ب). انسان 250ساله: بیانات مقام معظم رهبری درباره زندگی سیاسی- مبارزاتی ائمه معصومین(ع). ویرایش دوم، چ14، تهران: مؤسسه جهادی مرکز صهبا.
8.       خامنه­ای، سیدعلی (1392ت). آفتاب در مصاف: علل و ابعاد حادثه عاشورا. چ2، تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
9.       خامنه­ای، سیدعلی (1392پ). طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن کریم. ویرایش دوم، چ1، تهران: مؤسسه جهادی مرکز صهبا.
10.     خامنه­ای، سیدعلی (1395ث). منشور معارف انقلاب اسلامی (پیام دهم خرداد 1369 به مناسبت نخستین سالروزحضرت امام). چ4، تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
11.     خامنه­ای، سیدعلی (1396ج). دو امام مجاهد (امام حسن(ع) و امام حسین(ع)). چ1، تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
12.     خامنه­ای، سیدعلی (1396چ). تفسیر سوره برائت. چ1، تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
13.     خامنه­ای، سیدعلی (1396ح). همرزمان حسین (ده گفتار در تحلیل مبارزات سیاسی امامان معصوم). چ1، تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
14.     خامنه­ای، سیدعلی (1398 خ). غناء متن درس خارج فقه. چ1، تهران: انتشارات فقه روز (وابسته به انتشارات انقلاب اسلامی).
15.     خامنه­ای، سیدعلی (1399ف). تفسیر سوره مجادله. ج1، تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
16.     خامنه­ای، سیدعلی (1399ق). گفتاری در باب صبر. چ1، تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
17.     خامنه­ای، سیدعلی (اسفند 1394ک). آیت الکرسی. چ1، تهران: مؤسسه جهادی صهبا.
18.     خامنه­ای، سیدعلی (بهار 1394گ). آداب روزه داری، احوال روزه‌داران. به کوشش علیرضا مختار پورقهرودی، چ2، تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
19.      خامنه­ای، سیدعلی (1401ل). تفسیر سوره تغابن. چ3، تهران: انتشارات انقلاب اسلامی. 
20.    خامنه­ای، سیدعلی (1401م)، تفسیر سوره بقره. چ1، تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
21.     خامنه­ای، سیدعلی (بی‌تا/ ن). حوزه پیشرو و سرآمد. پیام به همایش بین‌المللی یکصدمین سالگشت بازتأسیس حوزه علمیه قم، تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
22.    خامنه­ای، سیدعلی.(و) پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله خامنه ای. مؤسسه پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی، در:
KHAMENEI.IR
23.    خامنه­ای، سیدعلی، (1401ه). تفسیر سوره حمد. چ1، تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
24.    خسروپناه، عبدالحسین (1382). گستره شریعت. چ1، قم: دفتر نشر معارف.
25.    دهخدا، علی‌اکبر (1373). لغت‌نامه. چ1، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
26.    رشاد، علی‌اکبر (1389). منطق فهم دین. چ1، تهران: پژوهشگاه فرهنگ واندیشه اسلامی.
27.    سبحانی، جعفر (1417ق). الالهیات علی هدی ­الکتاب والسنه والعقل. ج1، چ4، قم: مؤسسه الامام الصادق.
28.    شوشتری، محمدتقی (1425ق). قاموس الرجال. چ3، قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
29.    الصدوق، محمد بن علی (1423ق). التوحید. چ8، قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
30.    الطوسی، ابوجعفر محمد بن الحسن (1409ق). إختیار معرفة الرجال المعروف برجال الکشی. مشهد: مؤسسه نشر دانشگاه مشهد.
31.     طوسی، ابوجعفر محمد بن حسن (1387ق). المبسوط فی فقه الإمامیة. چ3، تهران: المکتبة المرتضویة.
32.    کلینی، محمد بن یعقوب (1363). الکافی. چ5، تهران: دار الکتب الاسلامیه.
33.    متقی هندی، علاءالدین (975ق)، کنز العمال فی سنن الاقوال و الافعال، تحقیق: محمود عمر الدمیاطی، ط2، بیروت، دار الکتب العلمیه، 1424.
34.    مجلسی، محمدباقر،(بی تا) بحارالانوارالجامعه لدرراخبار الائمه الاطهار، تهران، المکتبة الاسلامیه.
35.     مجتهدشبستری، محمد،(1379)، نقدی برقرائت رسمی از دین ، تهران ، طرح نو.
36.    مطهری، مرتضی (1376). محموعه آثار. ج1، چ11، تهران: صدرا.
37.    مطهری، مرتضی (1385). محموعه آثار. ج24، تهران: صدرا.
38.    مطهری، مرتضی (1386). محموعه آثار. ج25، تهران: صدرا.
39.    مطهری، مرتضی (1392). محموعه آثار. ج29، تهران: صدرا.
40.    مطهری، مرتضی (1401). محموعه آثار. ج34، تهران: صدرا.
41.     مطهری، مرتضی( 1379) یادداشت ها ،ج1،چ2 تهران: صدرا
42.    المفید (شیخ مفید)، ابوعبدالله محمد بن محمد بن نعمان (1414ق). المسائل الصاغانیه. سلسلة مؤلفات الشیخ، ج3، ط2، بیروت: دار المفید.
43.    النجاشى، ابوالعباس احمد بن على (1424ق). رجال النجاشى. چ7، قم: مؤسسة النشر الاسلامی.
44.    الیاده، میرچا (1375). دین‌پژوهی. ترجمه بهاءالدین خرمشاهی، چ2، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.