در سنت اسلامی، اصالت با زیبایی‌شناسی است یا فلسفۀ هنر؟

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیئت علمی

چکیده

در سنت اسلامی، کمتر از هنر سخن به میان آمده است؛ به‌جز مواردی که در سنت فقهی از هنر  یاد شده است، در فلسفه، بحثی دربارۀ ماهیت و تعریف هنر وجود ندارد. بحث از فلسفۀ هنر به‌گونه‌ای‌که در فلسفۀ غرب به‌ویژه پس از قرن هجدهم مطرح شده است به‌هیچ‌روی در کتاب‌های فلسفی، عرفانی و حکمی دانشمندان مسلمان نیامده است. در کتاب‌های عرفانی فقط در موارد اندکی در پی بحث فتوت‌نامه‌ها یا بحث از نور، اشاراتی به هنر شده است.
 اما در همین کتاب‌ها به‌طور‌مفصل به زیبایی اشاره شده است. زیبایی به عنوان بحث پیرو وجود، مورد اشارۀ بیشتر عارفان واقع شده است. برخی از عارفان، در ادامۀ بحث از زیبایی حضرت حق به بحث نفس زیبایی حسی پرداخته‌اند و اصطلاحاتی چون زیبایی، جمال، حسن و ملاحت را شرح کرده‌اند.
بنابراین باید با نظامی متفاوت از آنچه هست و بدون اینکه فلسفۀ غربی را سنجه‌ای برای فلسفۀ اسلامی قرار دهیم، به بررسی زیبایی و هنر در سنت اسلامی بپردازیم. آنچه در سنت اسلامی با آن روبه‌رو هستیم، زیبایی‌شناسی است؛ البته از نوع غیرحسی آن. همچنین نباید با تحمیل متون غربی بر متون حِکمی سنت اسلامی به دنبال فلسفۀ اسلامی هنر باشیم. با جستجوی واژگان مشترک نمی‌توانیم یک نظام فلسفی مطابق با فلسفه غرب برای هنری که در دامن فرهنگ و تمدن اسلامی رشد کرده، بیابیم

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

According to Islamic Tradition Aesthetics is Authentic or Philosophy of Art?

نویسنده [English]

  • Seyyed Mohammad Hosein Navvab
چکیده [English]

 
 
Art is less considered by Islamic tradition except the cases it is mentioned in jurisprudential tradition. There is no discussion of the essence and definition of art in philosophy. Philosophy of art, as is discussed in the West's philosophy especially after the eighteenth century, is not discussed in Muslim's philosophical, mystical and theosophical books at all. Art is mentioned only in a few cases in mystical books following the discussions of 'fotovvat nameh' [generosity] and light. Yet beauty is elaborately discussed in these books. Following the discussion of existence, most mystics have mentioned the discussion of beauty. After discussing the beauty of God, some mystics have discussed sensuous beauty and have described expressions such as beauty, prettiness, goodness, cuteness, ….
Therefore beauty and art should be investigated in Islamic tradition with a different and new method, without considering West's philosophy as a measure for Islamic philosophy. Non-sensual aesthetics is seen in Islamic tradition and it is not correct to impose the texts of the West on the texts of Islamic tradition to find the Islamic philosophy of art. It is not helpful to find common words between the two to find a philosophical system according to the West's philosophy for an art developed in the context of Islamic culture and civilization.  
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Philosophy of Art
  • Beauty
  • aesthetics
  • Islamic philosophy