امکان یا عدم امکان تسرّی قاعده لطف به موضوع ولایت فقیه در عصر غیبت

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیات علمی دانشگاه تهران

چکیده

قاعده لطف یکی از قواعد مهم کلامی است که از آغاز شکل‎گیری کلام اسلامی مورد اتکای بسیاری از متکلمان مسلمان برای اثبات برخی از اصول اعتقادی اسلام بوده است. متکلمان امامیه و معتزله قاعده لطف را یک برهان عقلی تمام می‎دانند که با فرض وجود اصول سه‏گانه آن، یعنی «وجود تکالیف الهی بر عهده بندگان»، «وجود مشوٌق‏ها و لوازمی که غالب مکلفان را به طاعت نزدیک و از معصیت دور می‏کنند» و «نبودن بدیل و جایگزین مطمئنی برای آن مشوق‏ها و لوازم» می‏تواند مبنای استدلال در همه موضوعات کلامی و همه زمان‏ها باشد. بر پایه همین نگاه بنیادی، برخی از فقیهان و متکلمان معاصر «ولایت انتصابی فقیهان جامع شرایط به حاکمیت سیاسی جامعه اسلامی در عصر غیبت» را نیز همچون اصل «امامت» در مدار نفوذ و تسری قاعده لطف قرار داده‏اند. از آنجا که بر اساس باور عموم مسلمانان در عصر غیبت نیز مؤمنان مکلف به انجام تکالیف الهی‎اند و انجام این تکالیف در گرو وجود و مبسوط‏الیدبودن حاکم آگاه به همه احکام و دستورالعمل‏های اسلام می‏باشد و هیچ بدیلی نیز نمی‎تواند جایگزین آن گردد، ازاین‏رو قاعده لطف می‏تواند به عنوان یک برهان کلامی، مستند این نظریه قرار گیرد و از همه نقدهای مطرح‏شده درباره آن در امان باشد. این نوشتار که بر اساس یک سیر منطقی و با روش استنادی- تحلیلی به انجام می‏رسد، متکفل اثبات این دیدگاه و پاسخ به نقدهای مطرح‎شده درباره آن است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The possibility or impossibility of transitivity the law of favor to Velayate Faghih in the period of occultation

نویسنده [English]

  • Ibrahim Kalantary
چکیده [English]

Abstrcat
The law of favor is one of important theological laws. From the beginning of formation of Islamic theology, most of  Muslim theologians emphasize on it for demonstration some of Islamic doctrinal principles. Imamites and Mu'tazila theologians argue that law of favor is complete intellectual proof that triad principles its, (the Divine duties of God's servant, the Encouragers and necessities that cause to responsible persons near to obedience and remoteness of sin, and lake of replacement for those encouragers and necessities)  can be foundation of reasoning in the theological subjects and every times.   
On the base of fundamental viewpoint, "appointive Vilayah (Saintship) of jurists of comprehensive conditions to political sovereignty of Islamic society in the period of occultation" can settle into circle of influence of the law of favor like Imamate, and safe from every critique. This article plan for prove this viewpoint with analytic and citation method.

کلیدواژه‌ها [English]

  • The law of favor
  • Imamate
  • Appointive Vilayah (Saintship) of jurists
  • Period of occultation