رؤیا و معرفت

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار دانشگاه خوارزمی

چکیده

رؤیاشناسی جوانب هستی­شناختی، اخلاقی، روان‌شناختی، معرفت­شناختی و... دارد. در این نوشته تنها به یک پرسش­ معرفت­شناختی پاسخ داده شد: آیا رؤیا می­تواند منبعی برای معرفت به بعضی از وقایع فراتر از بدن و روان ما به شمار آید؟ پاسخ این پرسش از نظر آیات و روایات و ادلة عقلی مثبت است. سیرة همیشگی عالمان دینی و اهل شرع نیز بر اعتماد به بعضی رؤیاها دلالت دارد. دلایل قرآنی، هشت رؤیایی است که قرآن به صورت تأییدی ذکر می­کند و ادلۀ روایی، روایات زیادی است که از سویی به اعتبار رؤیا دلالت می­کند و از سوی دیگر به لزوم دقت در اعتماد به رؤیا توجه داده است. دلیل عقلی تجارب بشری در روی‌دادن چنین رؤیا­هایی است که ابن­سینا به آن استدلال کرده ­است. همچنین می­توان بر اساس اصطلاحات و ادبیات معرفت­شناسی جدید نیز بر این مدعا استدلال کرد. این نوشته در پی استدلال بر امکان معرفت­بخشی برخی از رؤیاها، بر اساس ادلة قرآنی، روایی و عقلی است؛ اما چند بحث خارج از مقصود ماست؛ از جمله بحث از دایرۀ آموزه‌های قابل استفاده از رؤیا و نسبت معارف مبتنی بر رؤیا و معارف مبتنی بر دیگر منابع معرفت.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Dream and Knowledge

نویسنده [English]

  • n ch
assistant professor in Khurazmi university
چکیده [English]

Knowledge of dreams has different aspects such as ontological, ethical, psychological and epistemological and etc. Only one epistemological question is answered in this writing: can dreams be considered as a source of knowledge for some events which are beyond human's body and psyche? The answer to this question is positive according to Qur'an's verses and tradition and reason. The conduct of religious scholars and followers has always been to trust some dreams. Its Qur'anic reasons are the eight dreams mentioned and affirmed by the Holy Qur'an and its traditional reasons are plenty of narrations which prove the validity of dreams on the one hand, and stress on the necessity of paying attention to the dreams we may trust on the other hand. Its rational reason is human's experience in the occurrence of such dreams which has been argued by Ibn-Sina. This claim can also be proved using modern epistemological terms and expressions. This article will try to prove the possibility of cognitivity of some dreams based on Qur'anic, traditional and rational reasons; but a couple of discussions are not meant in this article including the domain of useful teachings obtained in dreams and the relation between the knowledge which are based on dreams and the ones which are based on other sources of knowledge.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Key words: Dream
  • Epistemology of dream
  • Source of knowledge
  • True dream
  • Cognitive dream