فصلنامه علمی پژوهشی قبسات

فصلنامه علمی پژوهشی قبسات

کارکرد توحید اجتماعی در بازسازی تمدن اسلامی و الزامات آن با تأکید بر قرآن و اندیشه های آیت‌الله خامنه ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استاد گروه منطق فهم دین پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
2 دانش آموخته سطح چهار تفسیر تطبیقی، پژوهشگر جامعه الزهرا سلام الله علیها. «نویسنده مسئول»
چکیده
از مهم‌ترین کارکردهای توحید اجتماعی، نقش آن در بازسازی تمدن اسلامی است. طرح ایده توحید به مثابه دکترین اجتماعی توسط آیت‌الله خامنه­ای و همچنین لزوم عبودیت تام در مقابل خداوند به شکل حداکثری، فرضیه نقش­آفرینی توحید اجتماعی را در بازسازی تمدن­سازی اسلامی تقویت می­کند. مقاله حاضر برای اثبات فرضیه فوق در صدد است با محوریت قرآن و اندیشه­های آیت‌الله خامنه­ای، برون‌داد خوانش اجتماعی از توحید را در مبادی نظری فرایند بازسازی تمدنی نشان داده، الزامات آن را تبیین کند. حاصل اینکه هر دو بخش ابزاری و اصلی تمدن نوین اسلامی با خوانش اجتماعی از توحید صبغه جدیدی می­یابند. ایدئولوژی این تمدن، ایمان اجتماعی و محوریتش امت و جامعه توحیدی فراجغرافیایی­ است و رهبری آن را معصومان و نایبانشان به صورت ممتد و فراتاریخی عهده­دارند. نظام­سازی سیاسی، اجتماعی و اقتصادی بر پایه فقه اجتماعی و پویا حول محور توحید و تکثیر آن، انباشته­شدن خواست اجتماعی بر اساس عاملیت و کنش­گری توحیدی و نگاه انتقادی به تمدن­های غیرتوحیدی و ناکارآمد از لوازم این امرند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Function of Social Monotheism in the Reconstruction of Islamic Civilization and its Requirements with an Emphasis on the Quran and the Ayatollah Khamenei’s Thoughts

نویسندگان English

mohammad arabsalehe 1
farideh pishvaei 2
1 Professor of the Department of Logic of Understanding Religion at the Institute of Islamic Culture and Thought
2 Graduate student specializing in level four comparative interpretation, social researcher at Al-Zahra University peace be upon her. "Corresponding author"
چکیده English

One of the most important functions of social monotheism is its role in the reconstruction of Islamic civilization. The idea of ​​monotheism as a social doctrine by Ayatollah Khamenei, as well as the necessity of total servitude to God in the maximum form, strengthens the hypothesis of the role of social monotheism in the reconstruction of Islamic civilization. In order to prove the above hypothesis, this paper aims to show the output of the social reading of monotheism in the theoretical foundations of the process of civilization reconstruction, and explain its requirements, focusing on the Qur'an and the thoughts of Ayatollah Khamenei. As a result, both instrumental and main parts of the new Islamic civilization find a new color with the social reading of monotheism. The ideology of this civilization is the social faith and its centrality is the ummah (nation) and the transgeographic monotheistic society, and its leadership is carried out by the innocents and their representatives in a continuous and transhistorical manner. The requirements are political, social and economic system-building based on social and dynamic jurisprudence around monotheism and its proliferation, accumulation of social will based on monotheistic agency and activism, and a critical look at non-monotheistic and ineffective civilizations.

کلیدواژه‌ها English

Social Monotheism
Islamic Civilization
Monotheistic Society
Function
Requirements
Ayatollah Khamenei
  1. پایگاه اطلاع رسانی مقام معظم رهبری، در: https://farsi.khamenei.ir.
  2. جوادی آملی، عبدالله (1368). ولایت فقیه: رهبری در اسلام، قم: مرکز نشر فرهنگى رجاء.
  3. جوادی آملی، عبدالله (1389). ادب فنای مقربان. تحقیق محمد صفایی، قم: اسراء.
  4. چیتیک، ویلیام (1380). تئولوژی و توسعه. ترجمه سیدمحمد آوینی، نامه فرهنگ، 12، ص51-63.
  5. خامنه­ای، سیدعلی (1401الف). تفسیر سوره بقره. تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
  6. خامنه­ای، سیدعلی (1401ج). تفسیر سوره حشر. تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
  7. خامنه­ای، سیدعلی (1401ب). تفسیر سوره ممتحنه. تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
  8. خامنه­ای، سیدعلی (1356). روح توحید نفی عبودیت خدا. دیدگاه توحیدی (مجموعه مقالات)، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
  9. خامنه­ای، سیدعلی (1392). طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن. قم: صهباء.
  10. دورانت، ویلیام جیمز (1337). تاریخ تمدن. ترجمه احمد آرام، تهران: اقبال- فراکلین.
  11. رضایی، عبدالعلی (1386). مهندسی تمدن اسلامی: موانع و الزامات. قم: فجر ولایت.
  12. زورق، محمدحسن (1398). امامت و جهان امروز. تهران: سوره مهر.
  13. سلیمانی امیری، محمدجواد (1400). تاریخ و تمدن اسلامی. قم: مؤسسه امام خمینی.
  14. طاهرزاده، اصغر (1389). تمدن­زایی شیعه. اصفهان: لب المیزان.
  15. طاهری، مهدی (1397). فلسفه سیاسی و بسط تفکر توحیدی در صنعت تمدن اسلامی. حکومت اسلامی، 88، 115-142.
  16. طباطبایى، محمدحسین (1390ق). المیزان فی تفسیر القرآن. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
  17. عالمی، علیرضا (1389). آسیب­شناسی تمدن اسلامی مبتنی بر اندیشه­های سیدحسین نصر. قم: نشر المصطفی.
  18. غلامی، رضا (1396). فلسفه تمدن نوین اسلامی. تهران: سوره مهر.
  19. قرشی، علی اکبر (1371). قاموس قرآن، تهران: دار الکتب الاسلامیه.
  20. محمدی ری­شهری، محمد (1383). گفتگوی تمدن­ها. قم: دار الحدیث.
  21. معلمی، مجدالدین (1380). تمدن‌ها؛ گفت وگو یا درگیری. قم: مرکز پژوهشهای اسلامی صدا و سیما.
  22. مطهری، مرتضی، (1388)، مجموعه آثار؛ فلسفه تاریخ (ج 15)، تهران: صدرا.
  23. مغنیه، محمدجواد (1424ق). التفسیر الکاشف. قم: دار الکتاب الإسلامی.
  24. مکارم شیرازى، ناصر (1371). تفسیر نمونه. تهران: دا رالکتب الإسلامیه.
  25. ملکی، مصطفی، و زارعی، غلامرضا (1396). فلسفه و غایت تمدن ناب در اسلام بر اساس آرا و اندیشه­های علامه جعفری. پژوهش­های سیاسی جهان اسلام، 1، ص45-69.
  26. موسوی خمینی، روح‌الله (1379). صحیفه امام. تهران: مرکز نشر و تنظیم آثار امام خمینی(ره).
  27. ولایتی، علی‌اکبر (1383). فرهنگ و تمدن اسلامی. قم: نشر معارف.