فصلنامه علمی پژوهشی قبسات

فصلنامه علمی پژوهشی قبسات

نقد دیدگاه‌های الهیاتی استیون هاوکینگ

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار فلسفه دین مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(رحمه الله) قم.
2 دانش آموخته سطح چهار حوزه علمیه قم، دانشجوی دکتری کلام اسلامی دانشگاه قم.
چکیده
نظریه «اِم» یک نظریه بنیادین در فیزیک جدید است. استیون هاوکینگ با ارائه چارچوبی جدید از این نظریه و با الهام از برخی نتایج مکانیک کوانتوم، معتقد است عالم مادی به عنوان یک کل، از «هیچ» و به صورت خود به خودی و توسط قوانین فیزیکی به وجود آمده است. آنچه در این مقاله در صدد آن‌ایم، بررسی و نقد دیدگاه‌های الهیاتی هاوکینگ است که عمدتاً در ارتباط با نظریه «ام» می‌باشد؛ دیدگاه‌هایی همچون «انکار خدا»، «نفی اختیار انسان»، «رد دعا، معجزه و به طور کلی هر آنچه جنبه متافیزیکی دارد، مثل وجود بُعد روحانی در انسان» و «انکار حیات پس از مرگ». بدین منظور پس از تقریر سخنان هاوکینگ، با تکیه بر مبانی فلسفه اسلامی به نقادی دیدگاه‌های الهیاتی این فیزیک‌دان مبادرت خواهیم ورزید. برخی نقدهای وارده به دیدگاه‌های هاوکینگ عبارت‌اند از: تلقی نادرست از مفهوم و جایگاه خدا و همچنین مفهوم زمان؛ تصویر اشتباه وی مبنی بر ماشین‌بودن بشر؛ عدم توجه به لوازم اخلاقی و اجتماعی این دیدگاه. روش ما در این مقاله توصیفی- تحلیلی خواهد بود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Critique of Stephen Hawking’s Theological Views

نویسندگان English

Mohammad Jafari 1
Seyyed Aminollah Ahmadiani Moghaddam 2
1 Associate Professor of Religious Philosophy at the Imam Khomeini Educational and Research Institute in Qom.
2 Graduate of level four at the Qom theological seminary, a doctoral student in Islamic theology at the University of Qom.
چکیده English

M-theory is a fundamental theory in modern physics. By presenting a new framework of this theory and inspired by some results of quantum mechanics, Stephen Hawking believes that the material world as a whole was created from "nothing" spontaneously and by physical laws. What we aim at in this article is to review and criticize Hawking's theological views, which are mainly related to M-theory; Views such as “denial of God”, “denial of human will”, “rejection of prayer, miracles and in general everything that has a metaphysical aspect, such as the existence of a spiritual dimension in man” and “denial of life after death”. For this purpose, after presenting Hawking's words, we will criticize the theological views of this physicist by relying on the foundations of Islamic philosophy. Some criticisms of Hawking's views include misperception of the concept and position of God, as well as the concept of time, his wrong image that humans are machines; failure to pay attention to the moral and social aspects of this view. Our method in this article will be descriptive-analytical.

کلیدواژه‌ها English

Stephen Hawking
Theological Views
Quantum Physics
M-Theory
Atheism
Transcendental Theosophy
  1. اُپارین، آ. ای (بی‌تا). حیات: طبیعت، منشأ و تکامل آن. ترجمه هاشم بنی‌طرفی، بی‌نا، بی‌جا.
  2. اهرامی، هومن (1391). طراح بزرگ. چ1، تهران، مؤسسه نشر شهر.
  3. انبیائی، محسن (شهریور 1396). ﻧﻘﺶ ﻓﻌﻞ اﻟﻬﯽ در ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺎدی از ﻣﻨﻈﺮ ﻓﯿﺰﯾﮏ ﮐﻮاﻧﺘﻮم. قم: رساله دکتری گروه کلام و فلسفه دین، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
  4. ابن‌سینا، (1405ق). طبیعیات شفا. قم: منشورات مکتبه آیةالله المرعشی.
  5. باربور، ایان (1397). علم و دین. ترجمه بهاءالدین خرمشاهی، چ10، تهران، مرکز نشر دانشگاهی.
  6. صدرالدین شیرازی (ملاصدرا)، محمد بن ابراهیم (1369). الحکمة المتعالیة فی الأسفار العقلیة الأربعة. قم: مکتبة المصطفوی.
  7. صدرالدین شیرازی (ملاصدرا)، محمد بن ابراهیم (1378). رسالة فی الحدوث (حدوث العالم). تهران: بنیاد حکمت اسلامی صدرا.
  8. طباطبایی، سیدمحمدحسین (1390). نهایۀ الحکمۀ. چ4، قم: انتشارات مؤسسه آموزشی وپژوهشی امام خمینی (ره).
  9. طباطبایی، سیدمحمد حسین (1387). رساله‌ای دربارۀ وحى (مجموعه رسائل). ج۱، قم: بوستان کتاب.
  10. عبودیت، عبدالرسول (1394). درآمدی به نظام حکمت صدرایی. ج1، چ7، قم: انتشارات مؤسسه آموزشی وپژوهشی امام خمینی (ره).
  11. کراوس، لارنس. ام (1398). گیتی از هیچ. ترجمه رامین رامبد، چ4، تهران: انتشارات مازیار.
  12. گلشنی، مهدی (1398). خداباوری و دانشمندان معاصر غربی؛ چالش‌ها و تبیین‌ها. چ4، تهران: انتشارات کانون اندیشه جوان.
  13. لنوکس، جان سی (1395). هاوکینگ در محضر خدا. ترجمه ابوالفضل حقیری، چ2، تهران، نشر علم.
  14. مصباح یزدی، محمدتقی (1390). آموزش فلسفه. چ11، تهران: شرکت چاپ و نشر بین‌الملل.
  15. مطهری، مرتضی (1367). عدل الهی. چ3، تهران: انتشارات صدرا.
  16. مطهری، مرتضی (1376). مجموعه آثار استاد شهید مطهری. تهران: انتشارات صدرا.
  17. منصوری، علیرضا (1396). مبانی فلسفی مکانیک کوانتوم. چ2، تهران: نشر نی.
  18. هاوکینگ، استیون (1398). پاسخ‌های کوتاه به پرسش‌های بزرگ. ترجمه حسین صداقت، چ2، تهران: نشر امضا.
  19. هاوکینگ، استیون (1397 الف). تاریخچه زمان. ترجمه محمدرضا محجوب، چ23، تهران: شرکت سهامی انتشار.
  20. هاوکینگ، استیون (1397 ب). طرح بزرگ. ترجمه سارا ایزدیار و علی هادیان، چ9، تهران: انتشارات مازیار.
  21. عبودیت، عبدالرسول (زمستان 1385). بررسی اندیشه رخنه‌پوش لاهوتی. معرفت فلسفی، ISC، مؤسسه آموزشی وپژوهشی امام خمینی(ره) قم، 14، 81-90.
  22. کریگ، ویلیام لین (بهار و تابستان 1377). جهان و خالق آن. ترجمه بتول نجفی، نشریه نامه علم و دین، 2، 45-72.
  23. میرباباپور، سیدمصطفی (پاییز و زمستان 1396). مفهوم شناسی طبیعت‌گرایی روش‌شناختی به مثابه یک ابَرپارادایم برای علم مدرن. دوفصلنامه علمی پژوهشی تأملات فلسفی، دانشگاه زنجان، 7 (19)، 213-242. 
  1. Crick, Francis (1994). The Astonishing Hypothesis: The scientific search for soul. New York: Charles Scribner’s Sons.
  2. Craig, William L, and Quentin Smith (1993). Theism, Atheism and Big Bang Cosmology. Oxford: Clarendon press.
  3. Hawking, Stephen (1998) A Brief History of Time. London: Bantam.
  4. https://www.theguardian.com/science/2011/may/15/stephen-hawking-interview-there-is-no-heaven.