فصلنامه علمی پژوهشی قبسات

فصلنامه علمی پژوهشی قبسات

بررسی نظریه امر الهی در اخلاق و شبهات و چالش‌های آن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
محمد محمد رضایی
استاد گروه فلسفه دین، دانشگاه تهران، دانشکدگان فارابی قم. (نویسنده مسئول)
10.22034/qabasat.2024.715850
چکیده
این نوشتار بر آن است نظریه امر الهی و شبهات و چالش‌های آن را که مدافع ریشه‌داربودن اخلاق در دین خداست مورد بحث و بررسی قرار دهد. این نظریه در میان متفکران مغرب‌زمین از زمان سقراط تاکنون و هم در میان اندیشمندان اسلامی طرفداران خاص خود را داشته است. مطابق این نظریه، ازلحاظ اخلاقی، خوب آن چیزی است که خدا امر کند و بد آن چیزی است که خدا نهی کند. در ابتدا سعی شده است که تعریف‌های روشنی از اخلاق و دین ارائه شود. منظور از دین، ادیان الهی است که خداوند به پیامبران الهی وحی کرده است که اسلام، تجلی تام و تمام آنهاست و منظور از اخلاق، اخلاق دستوری است که درصدد کشف معیارهای اعمال خوب و بد است. درضمن توضیح این نظریه، شبهات وارد بر این نظریه مطرح شده است. آنها عبارت‌اند از: 1. راه تشخیص اوامر الهی؛ 2. مسئله الزام در نظریه اوامر الهی؛ 3. خودمختاری در نظریه اوامر الهی؛ 4. بن‌بست این نظریه. در ادامه، پاسخ‌های مناسب آنهابه‌اجمال بررسی شده است به‌گونه‌ای‌که این نظریه با اضافات و تعدیلاتی قابل دفاع باشد.
کلیدواژه‌ها
اخلاق
دین
امر الهی
خودمختاری
خوب و بد
خدا
انسان
فاعل الهی

عنوان مقاله English

Investigating the Divine Command Theory in Ethics and Its Doubts and Challenges

نویسنده English

mohammad Mohammadrezai
Professor in the Philosophy of Religion Department, University of Tehran, Farabi College, Qom.
چکیده English

This article aims to discuss and investigate the divine command theory and its doubts and challenges, which defend the rootedness of ethics in religion and God. This theory has its own supporters among Western thinkers from the time of Socrates until now and among Islamic thinkers. According to this theory, morally, good is what God commands, and bad is what God forbids. At first, it has been tried to provide clear definitions of ethics and religion. The meaning of religion is the divine religions that God has revealed to the divine prophets, that Islam is the complete manifestation of them, and the meaning of ethics is the order of ethics that seeks to discover the criteria of good and bad actions. While explaining this theory, doubts about this theory have been raised. They are: 1. The way to recognize the divine commands; 2. The problem of obligation in the divine command theory; 3. Autonomy in the divine command theory; 4. The impasse of this theory. In the following, their appropriate answers have been briefly reviewed so that this theory can be defended with additions and adjustments.

کلیدواژه‌ها English

Ethics
Religion
Divine Command
Autonomy
Good and Bad
God
Human
Divine Agent

  1. * قرآن.

    ** نهج البلاغه.

    1. ابوبکر باقلانی، محمد بن طیب (1947م). التمهید فی الرد علی الملحده المعطله و الرافضه و الخوارج و المعتزله. تصحیح محمود الخضیری و محمد عبدالهادی ابوریده، قاهره: دار العربی.
    2. اشعری، ابوالحسن ‌(1421ق). اللمع فی الرد اعلی اهل الزیغ و البدع. بیروت: دار الکتب العلمیه.
    3. افلاطون (1380). دوره آثار افلاطون. ج1، ترجمه محمدحسن لطفی و رضا کاویانی، تهران: شرکت سهامی انتشارات خوارزمی.
    4. پترسون، مایکل و دیگران (1376). عقل و اعتقاد دینی. ترجمه احمد نراقی و ابراهیم سلطانی، تهران: طرح نو.
    5. تالیافرو، چارلز (1382). فلسفه دین در قرن بیستم، ترجمه ان‌شاء‌الله رحمتی، تهران: دفتر پژوهش و نشر سهروردی.
    6. دیویس، براین (1378). درآمدی بر فلسفه دین. ترجمه ملیحه صابری، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
    7. شاکرین، حمیدرضا (۱۴۰۲). الحاد جدید. تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
    8. فرانکنا، ویلیام کی (1376). فلسفه اخلاق. ترجمه هادی صادقی، قم: مؤسسه فرهنگی طه.
    9. کی‌یرکگارد، سورن (۱۴۰۱). ترس و لرز. ترجمه عبدالکریم رشیدیان، تهران: نشر نی.
    10. مجلسی، محمدباقر (1404ق). بحار الانوار. بیروت: مؤسسه الوفاء.
    11. نیچه، فریدریش (۱۳۵۷). شامگاه بت‌ها. ترجمه عبدالعلی دستغیب، تهران: نشر سپهر.
    12. هولمز، رابرت. ال (1385). مبانی فلسفه اخلاق. ترجمه مسعود علیا، تهران: ققنوس.
    13. الیاده، میرچا (1375). دین‌پژوهی. ج1، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.م
    14. الیاده، میرچا (ویراسته) (1374). فرهنگ و دین (برگزیده مقالات دائرةالمعارف دین). هیئت مترجمان زیر نظر بهاءالدین خرمشاهی، تهران: طرح نو،
    15. محمدرضایی، محمد(1389) ،تبیین و نقد فلسفه اخلاق کانت ،قم ، بوستان کتاب
    16. محمدرضایی، محمد(1401)الهیات فلسفی،قم ،بوستان کتاب.
    17. سبحانی،جعفر(1382)حسن و قبح عقلی،قم ،موسسه امام صادق.
      1. Adams, Robert. M. (1996). Ethics and the Command of God. in: Philosophy of Religion, ed: Michael Peterson, NewYork, oxford, Oxford Unibersity Press.
      2. Harris, Sam. (2010). Moral Landscape. United States.
      3. Kant Immanuel. (1960). Religion Within the Limits of Reason Alone. tr: with an introduction and Notes by T.M, Greene, H. H, Hudson, New York, Harper torch books / the cloister Library.
      4. Kant, Immanuel.(1956). Critique of Practical Reason. tr: L. W. Beck, Newyork, the Library of Liberal Arts.
      5. Nowell – smith, Patrick H. (1996). Religion and Morality. in: Encyclipedia of philosoph, vol.7 Editor in chief: paul Edwards, NewYork, London: simon & Schuster Macmillan.
      6. Palmer, Michael. (1995). Moral problems. Cambridge: the lutter worth press.
      7. Smart, Nininan. (1967). the Religious Experience of Mankind. second edition charles scribner's sons, NewYork.

    Sullivan, R, J. (1989). Immanuel Kant's Moral Theory. NewYork: Cambridge University Press.