فصلنامه علمی پژوهشی قبسات

فصلنامه علمی پژوهشی قبسات

بررسی تطبیقی شهود عرفانی شیخ شهاب‌الدین سهروردی با تجربه دینی ویلیام جیمز

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری مدرسی مبانی نظری اسلام دانشگاه تهران. تهران. ایران.
2 استادیار دانشکده اندیشه و معارف اسلامی دانشگاه تهران. تهران. ایران.
چکیده
یکی از مهمترین مسائل دین‌پژوهی در سده‌های کنونی، تجربه دینی (Religious experience) است. پرسش اساسی در تجربه دینی ـ به ویژه نوع عرفانی آن (Mystical experience) ـ ، میزان واقعیت متعلّق تجربه است. شهود که از گونه‌های تجربه‌های عرفانی به شمار می‌آید، از موضوع‌های برجسته در فلسفه و عرفان اسلامی است. این موضوع ـ به ویژه در نظام فکری شهاب‌الدین سهروردی ـ جایگاه ویژه و اساسی دارد. مسأله پژوهش پیش‌رو که با استفاده از روش  توصیفی ـ تحلیلی و با مراجعه به آثار فیلسوف غربی و کتاب‌های گوناگون شیخ اشراق صورت گرفته، مقایسه تجربه دینی از دیدگاه ویلیام جیمز با شهود عرفانی از دیدگاه سهروردی است. یافته‌های تحقیق نشانگر آن است که این دو، اشتراک‌ها و افتراق‌های مهمی با هم دارند. بیان‌ناپذیری و شخصی‌بودن، از اشتراک‌های این دو است. تفاوت در روش شناخت حقیقت، اختلاف در خاستگاه حصول و محل وقوع آن، از جمله اختلاف‌های این دو رویکرد است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

A Comparative Study of Sheikh Shahab Al-Din Suhrawardi's with William James' Religious Experience

نویسندگان English

Fatemeh Abdollahpour sangchi 1
Hossein Rahnamaei 2
1 PhD student in the theoretical foundations of Islam at the University of Tehran, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor at the Faculty of Thought and Islamic Knowledge, University of Tehran. Tehran. Iran.
چکیده English

Religious experience is considered as one of the most important issues in religious studies in recent centuries. The degree of experience-related reality is raised as a fundamental question in religious experience - especially mystical experience. Intuition, which is considered a type of mystical experience, is considered one of the prominent topics in Islamic philosophy and mysticism. This issue has a special and fundamental place, especially in the intellectual system of Shahab al-Din Suhrawardi. The present study, which has been conducted using a descriptive-analytical method and referring to the works of the Western philosopher and various books of Sheikh Ishraq, focuses on comparing religious experience from the perspective of William James with mystical intuition from the perspective of Suhrawardi. According to the results of the present study, these two have important similarities and differences. Some of the most important similarities between the two are ineffability and being personal. Some of the most important differences between the two approaches are the difference in the method of knowing truth, the difference in the origin of its acquisition and the place of its occurrence.
It is also found that religious experience is both a mystical experience

کلیدواژه‌ها English

Mystical intuition
religious experience
heart
Sheikh Ishraq
William James
  1. قرآن کریم.

    1. آذربایجانی، مسعود (1386). روانشناسی دین از دیدگاه ویلیام جیمز. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
    2. آذربایجانی، مسعود (1393). روان‌شناسی تجربه دینی. حکمت اسلامی. ش1، ص37-71.
    3. استیس، والتر ترنس (1358). عرفان و فلسفه. ترجمه بهاء‌الدین خرمشاهی. تهران: نشر سروش.
    4. پترسون، مایکل و دیگران (1376). عقل و اعتقاد دینی. ترجمه احمد نراقی و ابراهیم سلطانی. تهران: طرح نو.
    5. پترسون، مایکل و دیگران (1387). تجربه دینی. ترجمه حسین کیانی. تهران: آشیانه کتاب.
    6. پورنامداریان، تقی (1390). عقل سرخ. تهران: سخن.
    7. ترزا، قدیسه و دیگران (1389). درباره تجربه دینی. ترجمه مالک حسینی. تهران: انتشارات هرمس.
    8. جیمز، ویلیام (1343). دین و روان. ترجمه مهدی قائنی. قم: دارالفکر.
    9. جیمز، ویلیام (1393). تنوع تجربه دینی. ترجمه حسین کیانی. تهران: حکمت.
    10. ربانی گلپایگانی، علی (1389). ترجمه محاضرات فی اللهیات. ترجمه عبدالرحیم سلیمانی بهبهانی. قم: انتشارات رائد.
    11. سبحانی، جعفر (1379). مدخل مسائل جدید در علم کلام. تهران: مؤسسه تعلیماتی و تحقیقاتی امام صادق.
    12. سهروردی، شهاب‌الدین یحیی (1375الف). الواح عمادی در مجموعه مصنفات شیخ اشراق. تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
    13. سهروردی، شهاب‌الدین یحیی (1375ب). التلویحات اللوحیه و العرشیه در مجموعه مصنفات شیخ اشراق. تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
    14. سهروردی، شهاب‌الدین یحیی (1375ج). حکمت الاشراق در مجموعه مصنفات شیخ اشراق. تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
    15. سهروردی، شهاب‌الدین یحیی (1375چ). رساله فی اعتقاد الحکماء در مجموعه مصنفات شیخ اشراق. تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
    16. سهروردی، شهاب‌الدین یحیی (1375خ). المشارع و المطارحات در مجموعه مصنفات شیخ اشراق. تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
    17. سهروردی، شهاب‌الدین یحیی (1375ر). مجموعه مصنفات شیخ اشراق. تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
    18. سهروردی، شهاب‌الدین یحیی و نصرالله پورجوادی (1390). عقل سرخ. تهران: نشر مولی.
    19. سهروردی، شهاب‌الدین یحیی و حسین مفید (1388). فی حاله الطفولیه. تهران: مولی.
    20. سهروردی، شهاب‌الدین یحیی و حسین مفید (1394). آواز پر جبرئیل. تهران: مولی.
    21. سهروردی، شهاب‌الدین یحیی و سلمان مفید (1398). هیاکل الانوار. تهران: مولی.
    22. شیروانی، علی (1377). دین عرفانی و عرفان دینی. قم: انتشارات دارالفکر.
    23. غفاری، سیدمحمدخالد (1380). فرهنگ اصطلاحات آثار شیخ اشراق. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
    24. فعالی، محمدتقی (1389). تجربه دینی و مکاشفه عرفانی. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
    25. قطب‌الدین شیرازی (1380). شرح حکمت الاشراق. به اهتمام عبدالله نورانی و مهدی محقق. تهران: مؤسسه مطالعات اسلامی.
    26. قیصری، محمدداوود (1370). مقدمه فصوص الحکم. با شرح استاد آشتیانی. تهران، نشر امیرکبیر.
    27. کاشانی، عبدالرزاق (1372). اصطلاحات صوفیه. ترجمه محمد خواجوی. تهران: نشر مولی.
    28. گیسلر، نورمن (1391). فلسفه دین. ترجمه حمیدرضا آیت‌اللهی. تهران: حکمت.
    29. لین، تونی (1386). تاریخ تفکر مسیحی. ترجمه روبرت آسریان. تهران: نشر فرزان روز.
    30. مک‌کویری، جان (1375). تفکر دینی در قرن بیستم مرزهای فلسفه و دین. ترجمه عباس شیخ‌شعاعی و محمد محمدرضایی. تهران: امیر کبیر.
    31. نقیب‌زاده، عبدالحسین (1372). درآمدی بر فلسفه. تهران: انتشارات طهوری.
    32. هروی، محمدشریف نظام‌الدین (1363). انواریه (ترجمه و شرح حکمت الاشراق سهروردی). تهران: امیرکبیر.
    33. وولف، دیوید ام (1386). روانشناسی دین. ترجمه محمد دهقانی. تهران: رشد.
    34. Barnard, William G (1997). Exploring Unseen Worids. New York: Stata University of New York.
    35. James, William (1902). The Varieties of Religious Experience: A Study in Human Nature. Penguin American Library.
    36. James, William (1909). The meaning of Truth. Dover publications.
    37. James, William (1937). The Will to Believe and other essays in popular Philosophy. New York: Longmans.
    38. James, William (1975). Pragmatism. Cambridge MH: Harvard university press.
    39. James, William (1983). The Principles of Psychology. Introduction by G.A. Miller. Cambridge: Harward college.
    40. Niebuhr, R. R (1997). William James on Religious Experience. In Cambridge Companion to William James. Ruth Anna Putnam (ed). Cambridge university Press.
    41. Proudfoot, Wayne (1985). Religious Experience. University of California Press.