فصلنامه علمی پژوهشی قبسات

فصلنامه علمی پژوهشی قبسات

رابطه عقل و عشق در اخلاق عشق‌محور قرآنی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه فلسفه علم دانشکده مدیریت علم و فناوری دانشگاه امیرکبیر تهران ایران
2 استاد گروه فلسفه دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام. قم. ایران.
3 دانشجوی دکتری اخلاق اسلامی جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران.
چکیده
یکی از مسائل برجسته‌ای که اندیشه حکما و فلاسفه و عرفا را درگیر کرده است، سازگاری و ناسازگاری بین عقل و عشق بوده که برخی بر سازگاری و برخی بر ناسازگاری این دو تأکید کرده‌اند. بررسی این موضوع، اهمیت ویژه‌ای در اخلاق عشق‌محور قرآنی دارد. در این مقاله با روش توصیفی _ تحلیلی بررسی شده است که بین این دو نه تنها ناسازگاری وجود ندارد، بلکه براساس مکتب فلسفه مشاء، اشراق، حکمت متعالیه، عرفان و دیدگاه علامه طباطبایی و برخی شاگردان ایشان، هماهنگی کامل وجود دارد. هدف از این پژوهش، بررسی سازگاری یا ناسازگاری بین عقل و عشق در مکتب اخلاق عشق‌محور قرآنی است. نتیجه تحقیق نشان می‌دهد که اگرچه برخی از مراتب عشق به خاطر عظمت و شرافت، برای عقل درک‌کردنی نیست اما ستیزی هم در کار نیست و بدون عقل و تعقل، رسیدن به عشق حقیقی و مراتب آن ممکن نیست و عشق حقیقی مولود عقل است؛ چراکه انسان، با عقل می‌تواند معرفت و شناخت حقیقی نسبت به معشوق حقیقی پیدا کند و به آن گراییده و به سوی آن حرکت کند. از این‌رو، نه تنها بین این دو تقابل نیست بلکه سازگاری و تعاضد وجود دارد و تا مراتب عقل و پیوندی که بین این مراتب است مشخص نشود، دست‌یابی به عشق حقیقی و اخلاق بر پایه آن، امکان‌پذیر نیست و عشق کاذب و اخلاق بر پایه آن دفع نمی‌شود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Relationship Between Reason and Love in Quranic Love-Centered Ethics

نویسندگان English

Abolfazl Kiashemshaki 1
Mohammad mahdi Gorjian 2
hasan jannesari 3
1 philosophy of science faculty of management amirkabir university of tehran
2 Professor of the Department of Philosophy at Baqir al-Uloom University, Qom, Iran.
3 PhD student in Islamic ethics at Al-Mustafa International University, Qom, Iran.
چکیده English

One of the prominent issues that has engaged the thoughts of philosophers and mystics is the compatibility and incompatibility between reason and love, some of which have emphasized the compatibility, and some the incompatibility of the two. The examination of this issue is of particular importance in the Quranic love-centered ethics. This article has been investigated using a descriptive-analytical method that not only is there no incompatibility between the two, but there is complete harmony based on the Peripatetic school, Illumination school, Transcendent theosophy, mysticism, and the Allāma Tabātabāī’ view and some of his students. The purpose of this research is to examine the compatibility or incompatibility between reason and love in the school of Quranic love-centered ethics. The results of the paper show that although some levels of love are not understandable to reason due to their greatness and honor, there is no conflict either, and without reason and rationality, it is not possible to reach true love and its levels, and true love is born of reason. Because, by reason, a person can gain true knowledge and understanding of the true beloved, and turn to it and move towards it. Therefore, not only is there no opposition between these two, but there is compatibility and mutuality. Until the levels of reason and the connection between these levels are clarified, it is not possible to achieve true love and morality based on it, and false love and morality based on it cannot be repelled.

کلیدواژه‌ها English

Love
Reason
Love-Centered Ethics
Relationship between Reason and Love
Holy Quran
* قرآن (ترجمه ناصر مکارم‌شیرازی (1373). قم: دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامی)
* کتاب مقدسِ عهد عتیق و جدید، لندن، 1920م.
ابن‌سینا (1400ق). رسائل، رساله فی العشق. قم: بیدار.
ابن‌عربی، محی‌الدین (1408ق). الفتوحات المکیه. ج13، قاهره: الهیئة المصریة العامة للکتاب.
احمدبن‌فارس‌بن‌زکریا، ابوالحسین (1390ش). معجم مقائیس اللغه. قم: انتشارات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه)
احمدبن‌فارس‌بن‌زکریا، ابوالحسین (1404ق). معجم مقائیس اللغه. قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.
ایلخانی، محمد (1380). متافیزیک بوئتیوس ( بحثی در فلسفه و کلام مسیحی). تهران: الهام.
پارسانیا، حمید (1381). از عقل قدسی تا عقل ابزاری. فصلنامه علوم سیاسی. ش19، ص7-16.
پترسون، مایکل و ویلیام هاسکر و بروس رایشنباخ و  دیوید بازینجر (1376). عقل و اعتقاد دینی. ترجمه آرش نراقی و ابراهیم سلطانی. تهران: طرح نو.
جوادی‌آملی، عبد الله (1393). تحریر رسالة الولایة شمس الوحی تبریزی. قم: اسراء.
جوادی‌آملی، عبدالله (1376). رحیق مختوم؛ شرح حکمت متعالیه. تنظیم و تدوین حمید پارسانیا. ج1و2. قم: اسراء.
جوادی‌آملی، عبدالله (1389). تسنیم: تفسیر قرآن کریم. ج14. قم: اسراء.
الجوهری، ابونصر اسماعیل بن حماد (1407ق). الصحاح اللغه. ج4، بیروت: دار العلم للملایین.
الراغب الاصفهانی، ابوالقاسم حسین (1412ق). مفردات الفاظ القرآن. لبنان/سوریه: دارالقلم/ الدار الشامیه.
سهروردی، شهاب‌الدین یحیی (1379). مجموعه مصنفات شیخ اشراق. به تصحیح و مقدمه هنری کربن و سیدحسن نصر. تهران: انجمن شاهنشاهی فلسفه ایران.
شریف‌الرضی (1414ق). نهج البلاغه. للصبحی صالح. محل نشر: قم
طباطبایی، سیدمحمد حسین (1352ش). المیزان فی تفسیر القرآن. ج4و5و11. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
طباطبایی، سیدمحمدحسین (1375). نهایة الحکمة. قم: جامعه مدرسین.
طباطبایی، سیدمحمدحسین (1417ق). المیزان فی تفسیر القرآن. ج 19. قم: دفتر انتشارات جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
طهرانی، سیدمحمدحسین (1418ق). الله‌شناسی. ج1. مشهد: علامه طباطبایی.
طوسی، خواجه نصرالدین (1373). اخلاق ناصری. تصحیح و تنقیح مجتبی مینوی، تهران: انتشارات خوارزمی.
طوسی، خواجه نصرالدین (1386). شرح الاشارات و التنیهات. ج3. قم: بوستان کتاب.
عبودیت، عبدالرسول (1380). درآمدی بر فلسفه اسلامی. قم: موسسه امام خمینی.
غزالی، ابوحامد محمدبن‌محمد (بی‌تا). احیاء علوم الدین. اشراف: شیخ عبدالعزیز سیروان. سوریه: دارالقلم.
فراهیدی، خلیل‌بن‌احمد (1410ق). کتاب العین. قم: نشر هجرت.
کتاب مقدس، انجمن کتاب مقدس، ایران، انتشارات ایلام، 1996م
مجلسى، محمدباقربن‌محمدتقى (1403ق). بحار الأنوار. ج58. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
محمدی‌ری‌شهری، محمد (1377). میزان الحکمه. ج8. قم: دارالحدیث.
مسکویه، ابوعلی (بی‌تا). تهذیب الاخلاق و تطهیر الاعراق. بیروت: دار مکتبة الحیاة.
المسکین، الاب متی (1990م). شرح انجیل القدیس یوحنا. ج2. قاهره: دیر القدیس انبا.
مطهری، مرتضی (1377). انسان کامل. تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی (1387). مجموعه آثار. ج16. تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی (بی‌تا). عرفان حافظ. تهران: صدرا.
ملاصدرا، صدرالدین محمد بن ابراهیم شیرازی (1981م). الحکمة المتعالیة فی الاسفار الاربعة العقلیة. ج1و ج7 وج3، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
ملاصدرا، صدرالدین محمد بن شیرازی (1340). رساله‌های فارسی صدرالمتألهین؛ رساله سه اصل. تصحیح سیدحسین نصر. تهران: دانشکده علوم معقول و منقول.
Pojman, Louise (1989). Phlosphy of Religion: Anthology. wadsworthpublishingcompany, America.
Ouper, louis, unio mystica (2004). The State and The Exppericnce. New York: Qxford Uniwersitypress.
Davie, Brian (2004). The Cambridge Companion to Anselm. United Kingdoms, Cambridge Uniwersity Press.
Bsinger, David (???) Biblical Paradox: Does Revelation Challenge Logic. journal of the Evagelicl Theological Society 30.
Hannay, Alastair (1998). Gordon Daniel Marino. Alastair Hannay The Cambridge Companion to Kierkagaard, Cambridge Uniwersity Press.
Hammond, Nicholas (1998). The Cambridge Companion to Pascal. Kingdoms Cambridge Uniwersity Press.
. Soren A. Kierkegaard (1941). Concluding Unscientific Postscript, tran. David F. Swenson and Walter Lowrie, Princeton, NJ: Princeton University Press.
. David Basinger (1987). Biblical Paradox: Does Revelation Challenge Logic?, Journal of the Evagelical Theological Society 30.