فصلنامه علمی پژوهشی قبسات

فصلنامه علمی پژوهشی قبسات

تحلیل نظام علم‌شناختی فلسفه و مطالعات پیشرفت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه فلسفه و کلام، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران. قم. ایران. h.ramazani.h@ut.ac.ir
10.22034/qabasat.2025.2050979.2390
چکیده
«فلسفه پیشرفت»، ازجمله فلسفه‌های مضاف و ناظر به یک واقعیت انضمامی و اجتماعیِ است که به‌دنبال آن است تا چیستی، چرایی و چگونگی پیشرفت را با نگاهی فرانگر عقلانی بکاود. این مهم، با بهره‌گیری از روش تحلیل عقلی، مورد بررسی و واکاویِ مفهومی، نظری، ساختاری، ارزشی و هنجاری قرار می‌گیرد. پژوهش پیش‌رو، به‌دنبال آن است تا نظام علم‌شناختی یا مراتب مباحثی که برسازنده فلسفه پیشرفت هستند را تشریح و تبیین کند. این پژوهش، با تحلیل جایگاه علم‌شناختی فلسفه پیشرفت با دانش‌رشته‌های علوم انسانی و علوم اسلامی، می‌کوشد فرایند علمی پدیدآیی ادبیات پیشرفت را واکاوی و تشریح کند. این مقصود، بااستفاده از روش تحلیل مفهومی و نظری ساختار دانش بر پایه روابط بین مراتب دانش، از زیربنایی‌ترین مراتب فلسفی و نظری تا روبنایی‌ترین مراتب انضمامی و عینی انجام شده است. نوآوری پژوهش، آن است که پس از تحلیل مباحث موجود در فلسفه پیشرفت، مراتب دانش‌های ناظر به بنیادهای ارزشی، فلسفی و علمی پیشرفت را به‌‌صورت یک کل یکپارچه از نظام دانشِ تشریح و ترسیم کرده است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

An Analysis of the Epistemological System of Philosophy and Progress Studies

نویسنده English

Hussain Ramazani
Assistant Professor, Department of Philosophy and Kalam, Farabi College, University of Tehran, Qom, Iran. h.ramazani.h@ut.ac.ir
چکیده English

"Philosophy of progress" is one of the modaf (genitive) philosophies that engage with a concrete and social reality, aiming to investigate the what, why, and how of progress through a rational and meta-perspectival lens. This investigation is conducted using the method of rational analysis and involves conceptual, theoretical, structural, axiological, and normative examination. This paper seeks to elucidate and explain the epistemological system—that is, the levels of discourse that constitute the philosophy of progress. Through an analysis of the epistemic position of the philosophy of progress about the disciplines of the human sciences and Islamic sciences, this research attempts to uncover and explicate the intellectual process through which the literature of progress has emerged. This goal is pursued by employing conceptual and theoretical analysis of the structure of knowledge, based on the interrelationships between its various levels—from the most foundational philosophical and theoretical levels to the most concrete and practical expressions. The innovation of this study lies in its integrative depiction of the stratified system of knowledge underlying the values, philosophical principles, and scientific aspects of progress, presented as a unified and coherent epistemic framework following a critical analysis of existing discussions in the philosophy of progress.



این تحقیق از طریق تجزیه و تحلیل موقعیت معرفتی فلسفه پیشرفت در مورد رشته های علوم انسانی و علوم اسلامی ، این تحقیق سعی در کشف و توضیح روند فکری است که از طریق آن ادبیات پیشرفت پدید آمده است.
 

کلیدواژه‌ها English

progress
development
transcendence
governance
scientology system
  1. ابن‌سینا (1385). الإلهیات من کتابالشفاء. تحقیق حسن حسن‌زاده‌آملی. قم: بوستان کتاب.
  2. ابن‌مسکویه (1384). تهذیبالاخلاق و تطهیرالاعراق. قم: زاهدی.
  3. ارسطو (1385). متافیزیک (مابعدالطبیعه). ترجمه شرف‌الدین خراسانی. تهران: حکمت.
  4. استنفورد، مایکل (1384). درآمدی بر تاریخ‌پژوهی. ترجمه مسعود صادقی. تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت) و مرکز تحقیق و توسعه علوم انسانی دانشگاه امام صادق.
  5. اسپینوزا، باروخ (1364). اخلاق. ترجمه محسن جهانگیری. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
  6. افلاطون (1383). دوره آثار افلاطون (4جلد). ترجمه محمدحسن لطفی تهران: خوارزمی.
  7. آگوستین قدیس (1392). شهر خدا. ترجمه حسین توفیقی. قم: دانشگاه ادیان و مذاهب.
  8. برینتون، کرین (1390)/ شکل‌گیری افکار مدرن. ترجمه الهه هاشمی‌حائری. تهران: علم.
  9. بیزر، فردریک (1393). هگل. ترجمه سیدمسعود حسینی. تهران: ققنوس.
  10. پارسانیا، حمید (1392). جهان‌های اجتماعی. قم: کتاب فردا.
  11. دورانت، ویل (1376). لذات فلسفه. ترجمه عباس زریاب. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
  12. فارابی، ابونصر (1995م). آراء أهل المدینةالفاضلة. بیروت: دار و مکتبةالهلال.
  13. فارابی، ابونصر (1376). السیاسةالمدنیة. ترجمه و شرح حسن ملکشاهی. تهران: سروش.
  14. صانعی‌دره‌بیدی، منوچهر (1388). رشد عقل: ترجمه و شرح مقاله کانت با عنوان «معنای تاریخ کلی در غایت جهان‌وطنی». تهران: نقش‌ و ‌نگار.
  15. صدرالمتألهین (1381). المبدأ و المعاد (2جلد). تصحیح و تحقیق محمد ذبیحی و جعفر شاه‌نظری. تهران: بنیاد حکمت اسلامی صدرا.
  16. طباطبایی، سیدجواد (1385). تاریخ اندیشه سیاسی جدید در اروپا. تهران: نگاه معاصر.
  17. طباطبایی، سیدمحمدحسین (1421ق). المیزان فی تفسیر القرآن (20 جلد). قم: مؤسسۀنشرالاسلامی.
  18. طوسی، نصیرالدین (1389). اخلاق ناصری. به کوشش سیاوش خوشدل. تهران: فراهانی.
  19. کار، ای. ایچ (1378). تاریخ چیست؟. ترجمه حسن کامشاد. تهران: خوارزمی.
  20. کالینگوود، رابین جورج (1398). مفهوم کلی تاریخ. تهران: نشر اختران.
  21. کانت، ایمانوئل (1383). رشد عقل: شرح مقاله‌ای از کانت باعنوان معنای تاریخ کلی در غایت جهان‌وطنی. ترجمه منوچهر صانعی‌دره‌بیدی. تهران: نقش و نگار.
  22. گنون، رنه (1378). بحران دنیای متجدد. ترجمه ضیاءالدین دهشیری. تهران: امیرکبیر.
  23. گوته، یوهان ولفگانگ فون (1392). فاوست. ترجمه محمود اعتمادزاده (به‌آذین). تهران: نیلوفر.
  24. مصلح، علی‌اصغر (1393). فلسفه فرهنگ. تهران: نشر علمی.
  25. هگل، گئورگ ویلهلم فریدریش (1385). عقل در تاریخ. ترجمه حمید عنایت. تهران: شفیعی.
  26. Bacon, Francis (2000). The New Organon. Lisa Jardine & Michael Silverthorne (eds.). Cambridge: Cambridge University Press.
  27. Bury, J. B. (1920). The Idea of Progress an Inquiry into its Origin and Growth. London: Macmillan.
  28. Goulet, Denis (2006). Development Ethics at Work. first poblished, New York: Routledge.
  29. Max-Neef, Monfred (1991). Human Scale of Development Conception, Application and further Reflections. New York and London: The Apex Press.
  30. Nisbet, Robert (2017). History of The Idea of Progress. London & New York: Routledge.
  31. Sen, Amartya (2004). On Ethics ans Economics. Oxford: Blackwell Publishing.