فصلنامه علمی پژوهشی قبسات

فصلنامه علمی پژوهشی قبسات

غایت دین و قلمرو رسالت نبوی (ص)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 محمدباقرسعیدی روشن؛ استاد تمام گروه قرآن پژوهی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه. قم. ایران. (نویسنده مسئول).
2 دانشجوی دکتری قرآن و حدیث پژوهشگاه حوزه و دانشگاه. دانش پژوه سطح چهار شیعه شناسی. قم. ایران.
10.22034/qabasat.2025.728726
چکیده
دین هرچند از نظر غایت فردگراست، از حیث وسایل و ابزار و از جهت نظری جامع‎ نگر است. قرآن تلاش انسان برای اصلاح اجتماع را منشأ بالندگی فردی خود انسان می‎داند. دین علاوه بر داشتن نظام اخلاقی، از دستورالعمل‎ها و نظام‎های حقوقی و اجتماعی که انسان را به سوی هدف غایی خلقت یعنی سعادت و فلاح برساند، برخوردار است. فیلسوفان ‎دین، افعال الهی را دارای هدف‎های تشکیکی مقدماتی، میانی و غایی می‎دانند و تفکیک‌نشدن آنها را سبب خلط دین‌شناسی می‎دانند. این مقال به مثابه یک مبنا در معرفت دینی ارزیابی می‌شود که در معناشناسی قرآن کاربرد دارد. روش تحقیق آن اسنادی و تجزیه و تحلیل در آن به شیوۀ تحلیل محتواست. دستاورد تحقیق، کشف حقیقت‎ و غایت‎ دین است ‌که‎ جهت‌بخش ارزش‌ها و انگیزه‌ها و رفتار دینی در شریعت محمدی (ص) و بستر رستگاری موحدان قرآن‌باور است. بنابراین ‎پژوهش ‎حاضر، قرائتی نو از غایات دین و قلمرو رسالت پیامبر اکرم (ص) را شرح می‎دهد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Telos of Religion and the Scope of the Prophetic Mission of Muhammad

نویسندگان English

Mohammad-Baqer SaeediRoshan 1
Hosiein Rezayi 2
1 Professor, Department of Qur’anic Studies, Research Institute for Hawzah and University, Qom, Iran (Corresponding author)
2 Ph.D. Candidate in Qur’an and Hadith Studies, Research Institute for Hawzah and University, Qom, Iran.
چکیده English

While religion is ultimately individual in its telos, it is comprehensive in its means and theoretical outlook. The Qur’an presents human striving to reform society as a source of personal flourishing. Beyond its moral order, religion comprises legal and social prescriptions designed to lead humankind to the ultimate purpose of creation—felicity and salvation. Philosophers of religion hold that divine acts pursue graded (tashkīkī) aims—initial, intermediate, and ultimate—and that failing to distinguish these generates confusions in the study of religion. This article advances that thesis as a foundational premise in religious epistemology, with applications to Qur’anic semantics. Methodologically, the study is documentary (library-based) and employs content analysis. Its principal finding is an articulation of the reality and telos of religion that orients values, motivations, and religious conduct within the Muhammadan Shari‘a, and furnishes the ground for the salvation of monotheists committed to the Qur’an. Accordingly, the present study offers a fresh construal of the ends of religion and the scope of the Prophet’s mission.

کلیدواژه‌ها English

telos of religion
religious epistemology
religious certainty
aims of prophetic mission
scope of the prophetic mission
* قرآن‎کریم.
** نهج‎البلاغه.
پیترسون، مایکل (1401). عقل و اعتقاد دینی. ترجمه ابراهیم سلطانی، تهران: طرح نو.
جعفری، محمدتقی (1392). فلسفه دین. مؤسسه تدوین آثار علامه جعفری.
حر عاملی، محمد بن‎ حسین (1414ق). وسائل الشیعه. نشر آل‌البیت.
حلی، حسن بن یوسف مطهر (۱۴۱۲). کشف المراد. نشر دار العلم.
خواجه ‌طوسی (۱۴۰۸). تلخیص المحصل. قم: نشر محقق.
رشاد، علی‌اکبر (1401). فلسفه علم دینی. قم: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
رضوانی، علی، و شریفی، احمدحسین (1398). قرآن و ارزش‎های اخلاقی. مجله معرفت اخلاقی، 10 (2)، 19 -34.
سبحانی، حسن (1380). عدالت در غایت دین و توسعه. اندیشه حوزه، (30).
سروش، عبدالکریم (1377). ذاتی و عرضی در دین. مجله کیان، (42).
سعیدی روشن، محمدباقر (۱۴۰۰). خدا، جهان و انسان در قرآن. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
صدوق، محمد بن علی (۱۳۸۹ق). التوحید. تحقیق هاشم حسینی، قم: جامعه مدرسین.
صدوق، محمد بن علی (۱۴۰۴ق). من لایحضره الفقیه. قم: نشر اسلامی.
طباطبایى، سیدمحمدحسین (1390ق). المیزان فی تفسیر القرآن. چ2، بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
طباطبایى، سیدمحمدحسین (1393). آموزش دین دفتر نشر اسلامی.
طباطبایى، سیدمحمدحسین (1388). شیعه در اسلام. قم: نشر دفتر تبلیغات.
فرامرزقراملکی، احد (1381). هدف دین. مجله اندیشه حوزه، (1-2).
فرامرزقراملکی، احد (1389). پیام پیامبران. تهران: کانون اندیشه جوان.
فیروزآبادی، محمد بن یعقوب (1415). قاموس المحیط. بیروت: دار الکتب العلمیه.
الکلینی محمد بن یعقوب (1387/ 1430ق). الکافی.  قم: دار الحدیث
مصباح یزدی محمدتقی (1401) رساترین دادخواهی و روشنگری، شرح خطبه فدکیه. مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
مصباح یزدی، محمدتقی (1402). رابطه علم و دین. تدوین علی مصباح، قم: مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی (ره).
مصباح یزدی، محمدتقی (1394). پندجاوید. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
مطهری، مرتضی (1358). آشنایی با علوم اسلامی، نشر صدرا.
موسوی خمینی، روح‌الله (1385). صحیفه امام. چ4، تهران: مؤسسه نشر آثار امام خمینی (ره).
موسوی خمینی، روح‌الله (1356). ولایت فقیه. تهران: مؤسسه نشر آثار امام خمینی (ره).
میبدی، حسین بن معین‌الدین (1411ق). دیوان امیرالمومنین (ع). قم: دار نداء الاسلام.
ویل ‌وآریل دورانت (1401). تاریخ تمدن. ترجمه مجموعه نویسندگان، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
هیوم، رابرت (1972م). ادیان زنده جهان. ترجمه عبدالرحیم گواهی، بی‌جا، بی‌نا.