فصلنامه علمی پژوهشی قبسات

فصلنامه علمی پژوهشی قبسات

تحلیل فلسفی و کلامی نابرابری، عدالت و شرور

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری دانشگاه شاهد. تهران. ایران.
2 ؛ استادیار گروه علوم سیاسی و مطالعات انقلاب اسلامی دانشگاه شاهد. تهران. ایران. (نویسنده مسئول)
3 استادیار گروه علوم سیاسی و مطالعات انقلاب اسلامی دانشگاه شاهد. تهران. ایران.
10.22034/qabasat.2025.728733
چکیده
یکی از مهم‌ترین مسائلی که در جهان معاصر با آنها مواجه‌ایم، مقوله نابرابری است. پرسش اصلی این مقاله آن است که علل نابرابری کدام است و راه‌های رفع نابرابری‌ها کدام است؟ یکی از مهم‌ترین متفکرانی که در این زمینه تأمل کرده است، تامس نیگل است. او علل نابرابری را به چهار مقوله مهم تقسیم کرده است: تبعیض، طبقه، استعداد و کوشش. در گام اول این چهار علت به‌دقت تحلیل شده است. در گام دوم برای اساس نظریه عدالت رالز برای هر کدام از این علل، راه‌های رفع پیشنهاد شده است. اصل آزادی‌های اساسی برابر برای رفع نابرابری حاصل از تبعیض و اصل برابری فرصت برای رفع نابرابری‌های حاصل از طبقه و اصل تفاوت برای رفع نابرابری‌های حاصل از استعداد و کوشش پیشنهاد شده است. البته با نگاه به اندیشه‌های اسلامی به‌ویژه اندیشه آیت‌اله مطهری سعی شده است نقد و زاویه نگاه دیگری نیز در کنار دیدگاه‌های این متفکران آورده شود؛ لذا شهید مطهری ضمن اشاره به تفاوت‌های طبیعی و تفاوت آن با نابرابری‌های اجتماعی، ایجاد یک مساوات مطلق را رد و برای نابرابری‌های اجتماعی توزیع مجدد مواهب و مضرات را پیشنهاد می‌کند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Inequality, Justice, and Evil: A Philosophical and Kalām Analysis

نویسندگان English

mohammad sadegh faramarzi 1
javad heydari 2
Parviz Amini 3
1 Ph.D. student, Shahed University, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Political Science and Islamic Revolution Studies, Shahed University, Tehran, Iran. (Corresponding author)
3 Assistant Professor, Department of Political Science and Islamic Revolution Studies, Shahed University, Tehran, Iran.
چکیده English

One of the most pressing issues in the contemporary world is inequality. The central question of this article is: what are the causes of inequality, and how can such inequalities be remedied? Thomas Nagel, a major contributor to this debate, classifies the causes into four salient categories: discrimination, class, talent, and effort. In the first step, the paper offers a careful analysis of these four causes. In the second step, drawing on Rawls’s theory of justice, it proposes a remedy for each: the principle of equal basic liberties to address inequalities rooted in discrimination; the principle of fair equality of opportunity to mitigate inequalities stemming from class; and the difference principle to handle inequalities traceable to native talent and individual effort. In dialogue with Islamic thought—particularly the ideas of Morteza Motahhari—the paper also introduces a critical alternative perspective: while acknowledging natural differences and distinguishing them from social inequalities, Motahhari rejects absolute egalitarianism and, with respect to social inequalities, recommends the redistribution of benefits and burdens.

کلیدواژه‌ها English

Discrimination
talent
Thomas Nagel
John Rawls
Motahhari
Tabataba'i
مطهری، مرتضی (1357). عدل الهی. چ10، قم: انتشارات صدرا.
مطهری، مرتضی (1403ق). بررسی اجمالی مبانی اقتصاد اسلامی. چ1، تهران: انتشارات حکمت.
مطهری، مرتضی (1373). فلسفه اخلاق. چ12، تهران: انتشارات صدرا.
مطهری، مرتضی (1368). اسلام و مقتضیات زمان. ج1، چ4، تهران: انتشارات صدرا.
مطهری، مرتضی (1370). اسلام و مقتضیات زمان. ج2، چ1، تهران: انتشارات صدرا.
مطهری، مرتضی (1368). تعلیم و تربیت در اسلام. چ15، تهران: انتشارات صدرا.
مطهری، مرتضی (1373). بیست گفتار. چ9، تهران: انتشارات صدرا.
مطهری، مرتضی (1374). نظام حقوق زن در اسلام. چ19، تهران: انتشارات صدرا.
مطهری، مرتضی (بی‌تا). جهاد. تهران: انتشارات صدرا.
مطهری، مرتضی (1354). سیری در نهج‌البلاغه. چ2، تهران: انتشارات صدرا.
مطهری، مرتضی (1378). آزادی معنوی. چ19، تهران: انتشارات صدرا.
مطهری، مرتضی (بی‌تا). انسان کامل. تهران: [بی‌نا].
مطهری، مرتضی (1373). سیری در سیره‌ ائمه اطهار (ع). چ10، تهران: انتشارات صدرا.
مطهری، مرتضی (1361). پیرامون انقلاب اسلامی. قم: انتشارات اسلامی.
مطهری، مرتضی (1378). حکمت‌ها و اندرزها. چ10، تهران: انتشارات صدرا.
مطهری، مرتضی (1373). نظری به ‌نظام اقتصاد اسلام. چ4، تهران: انتشارات صدرا.
لک‌زایی، نجف (1387). اندیشه سیاسی آیت‌الله مطهری. چ4، قم: مؤسسه بوستان کتابم.
 
Dworkin, Ronald (2002). Sovereign Virtue: The Theory and Practice of Equality. Cambridge, Ma: harvard University Press.
Murphy, Linak, and Nagel, Thomas. (2002) The Myth of Ownership: Taxes and Justice: Oxford: Oxford University Press.
Nagel, Thomas (1991). Equality and Partiality. Oxford: Oxford University Press.
Nagel, Thomas (1987). What Does It All Mean. Oxford: Oxford University Press.
Nagel, Thomas (1979). Mortal Questions. Cambridge: Cambridge University Press.
Scanlon. T. M. (2018). Why Does inequality matter. Oxford: Oxford University Press.
Rawls, John. (1971). A Theory of Justice. Cambridge, Ma: Harvard University Press.