فصلنامه علمی پژوهشی قبسات

فصلنامه علمی پژوهشی قبسات

تحلیل انتقادی رویکردهای شوپنهاور به متافیزیک جنسیت با تأکید بر دیدگاه آیت‌الله جوادی آملی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
نفیسه فیاض بخش 1
زهرا خورگامی 2
1 استادیار گروه فلسفه واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 دانشجوی دکتری فلسفه وکلام اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی تهران، ایران.
10.22034/qabasat.2025.732837
چکیده
این پژوهش به مقایسه و تحلیل تطبیقی دیدگاه‌های متافیزیکی آرتور شوپنهاور و آیت‌الله جوادی آملی در زمینه جنسیت می‌پردازد. شوپنهاور، متأثر از فرهنگ مردسالارانه و جبرگرایی زیستی قرن نوزدهم اروپا، جنسیت را به نقش‌های زیستی محدود کرده، زنان را موجوداتی ناقص می‌داند. درمقابل جوادی آملی، با تکیه بر انسان‌شناسی اسلامی و آموزه‌های قرآنی، بر کرامت ذاتی و برابری معنوی زن و مرد تأکید دارد و کمال انسانی را در بندگی خدا می‌بیند. این مطالعه با روشی تحلیلی-تطبیقی، متون اصلی این دو متفکر را بررسی و تفاوت‌های آنها را در بسترهای فرهنگی-فلسفی‌شان تحلیل می‌کند. مقایسه این دو دیدگاه که برای اولین بار انجام شده، نشان‌دهنده تأثیر عمیق پیشینه‌های فلسفی بر نگرش‌های جنسیتی است. نقد دیدگاه شوپنهاور از منظر عرفان اسلامی به‌ویژه تأکید بر زنان به عنوان مظهر صفات الهی، نوآوری کلیدی پژوهش است. یافته‌ها بر ضرورت بازنگری مفاهیم سنتی جنسیت و جایگزینی آنها با رویکردهای مبتنی بر برابری معنوی و عدالت جنسیتی تأکید دارند و راهکارهایی برای ارتقای برابری جنسیتی در جوامع معاصر پیشنهاد می‌دهند.
کلیدواژه‌ها
متافیزیک جنسیت
شوپنهاور
جوادی آملی
انسان‌شناسی فلسفی
کرامت ذاتی
عرفان اسلامی
عدالت جنسیتی

عنوان مقاله English

A Critical Analysis of Schopenhauer’s Approaches to the Metaphysics of Gender, with Emphasis on the Views of Ayatollah Jawadi Amoli

نویسندگان English

nafise fayazbakhsh 1
zahra khorgami 2
1 Assistant Professor, Department of Philosophy, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 PhD Student in Philosophy and Islamic Theology, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
چکیده English

This study undertakes a comparative and analytical examination of the metaphysical views of Arthur Schopenhauer and Ayatollah Jawadi Amoli on the issue of gender. Schopenhauer, influenced by the patriarchal culture and biological determinism of nineteenth-century Europe, reduces gender to biological roles and regards women as deficient beings. In contrast, Jawadi Amoli, drawing upon Islamic anthropology and Qurʾanic teachings, emphasizes the intrinsic dignity and spiritual equality of men and women, and understands human perfection in terms of servitude to God. Employing an analytical–comparative methodology, this research examines the primary texts of both thinkers and analyzes their differences within their respective cultural and philosophical contexts. This comparison-conducted here for the first time-demonstrates the profound impact of philosophical backgrounds on gender-related perspectives. A key innovation of the study is its critique of Schopenhauer’s view from the standpoint of Islamic mysticism, particularly through emphasizing women as manifestations of divine attributes. The findings highlight the necessity of rethinking traditional concepts of gender and replacing them with approaches grounded in spiritual equality and gender justice, while also proposing strategies for promoting gender equality in contemporary societies.



یافته‌ها ضرورت بازنگری مفاهیم سنتی جنسیت و جایگزینی آنها با رویکردهای مبتنی بر برابری معنوی و عدالت جنسیتی را برجسته می‌کنند و در عین حال راهبردهایی را برای ارتقای برابری جنسیتی در جوامع معاصر پیشنهاد می‌کنند.
 

کلیدواژه‌ها English

Metaphysics of Gender
Schopenhauer
Jawadi Amoli
Philosophical Anthropology
Intrinsic Dignity
Islamic Mysticism
Gender Justice
* قرآن کریم.
ایمانی خوشخو، محمدرسول، و میررحیمی، فاطمه (1404). زوجیت در هستی‌شناسی ابن‌عربی و مسئله‌ی شرّ مرتبط با جنسیت. آینه معرفت، 25 (1)، 21-40.
جوادی آملی، عبدالله (۱۳۸۱). صورت و سیرت انسان در قرآن [نرم‌افزار اسراء]. قم: مرکز نشر اسراء.
جوادی آملی، عبدالله (۱۳۸۵الف). سیره رسول اکرم(ص) در قرآن (جلد ۹) [نرم‌افزار اسراء]. قم: نشر اسراء.
جوادی آملی، عبدالله (۱۳۸۵ب). هدایت در قرآن [نرم‌افزار اسراء]. قم: مرکز نشر اسراء.
جوادی آملی، عبدالله (۱۳۸۶الف). سرچشمه اندیشه (ج۱ و ۲) [نرم‌افزار اسراء]. قم: مرکز نشر اسراء.
جوادی آملی، عبدالله (۱۳۸۹ب). جامعه در قرآن [نرم‌افزار اسراء]. قم: مرکز نشر اسراء.
جوادی آملی، عبدالله (۱۳۹۲). المرأة فی العرفان. تهران: انتشارات حکمت.
جوادی آملی، عبدالله (۱۳۹۵). زن در آیینه جلال و جمال. تهران: انتشارات علم.
جوادی آملی، عبدالله (۱۳۹۸). معارف القرآن. قم: انتشارات اسراء.
جوادی آملی، عبدالله (۱۴۰۱). تسنیم. ج۶۵، قم: نشر اسراء.
رئوفی‌تبار، فاطمه (۱۴۰۱). تأثیر تفاوت جنسیتی بر فعلیت انسانی و فعالیت اجتماعی از نظرگاه امامیه و وهابیت با محوریت اندیشه‌های تفسیری آیت‌الله جوادی آملی و بن‌باز. مطالعات تفسیر تطبیقی، ۷ (۱)، ۲۴۰–۲۵۹.
رودگر، نرجس (۱۴۰۳). بررسی ادله فلسفی در اثبات یا نفی جنسیت نفس در آثار آیت‌الله جوادی آملی. پژوهش‌نامه اسلامی زنان و خانواده، ۱۲ (۳۶)، ۵۹–۷۸.
رودگر، نرجس (1402). گونه‌سنجی ارتباط بین فلسفه اسلامی و مسئله جنسیت. پژوهش‌نامه اسلامی زنان و خانواده، ۱1 (33)، 83–103.
کلینی، محمد (۱۳۷۵). اصول کافی. ترجمه محمدباقر کمره‌ای، تهران.
مجلسی، محمدباقر، (1423ق)، بحار الأنوار لدرر اخبار الائمة الاطهار(ع)، بیروت، دار التعارف للمطبوعات.
نیازکار، فاطمه، و حافظی، معصومه (۱۴۰۲). رابطه جنسیت و مسئولیت اخلاقی بر مبنای دیدگاه آیت‌الله جوادی آملی. اخلاق‌پژوهی، ۶ (۱)، ۴۸.
نیازکار، فاطمه، و صادقی، هادی (۱۳۹۵). جنسیت و روح در مبانی حکمت متعالیه با تأکید بر دیدگاه آیت‌الله جوادی آملی. اندیشه نوین دینی، ۱۲ (۴۵)، ۲۵–۴۰.
Afzali, A., & Ghasempour, F. (2014). Gendering the Human’s Soul in Islamic Philosophy An Analytical Reading on Mulla Sadra. International Journal of Women's Research, 3 (1), 1-17.‏
Akasoy, A. (2023). Chapter 5. Gender and the Poetics of God’s Alterity in Andalusi Mysticism. Gender in the Premodern Mediterranean.‏
Battersby, C. (2023). Schopenhauer’s metaphysics and ethics: Mapping influences and congruities with feminist philosophers. In The Palgrave Handbook of German Idealism and Feminist Philosophy, Cham: Springer International Publishing.
Bishop, W. (2003). Schopenhauer’s views on women: A critical examination. In G. M. Ross (Ed.), Schopenhauer: Philosophy, metaphysics, and gender, University Press.
Butler, J., & Trouble, G. (1990). Feminism and the Subversion of Identity. Gender trouble, 3 (1), 3-17.‏
Clack, B. (1999). Arthur Schopenhauer 1788–1860. In Misogyny in the Western Philosophical Tradition: A Reader, London: Palgrave Macmillan UK.‏
Colerick, E. (2021). The will to live: A study of Samuel Beckett’s Molloy. Prace Literaturoznawcze, (9), 289–299.
Dembroff, R. (2018). Real talk on the metaphysics of gender. Philosophical Topics, 46 (2), 21–50, https://www.jstor.org/stable/26927949.
Durant, W. J. (1990). The history of philosophy. Vol.8, A. Zaryab, Trans., Tehran: Islamic Revolution Institute, (pp.281, 287, 288 In Persian)
Foroughi, M. A. (1965). Wisdom in Europe. Tehran: Zavvar, (p.85 In Persian)
Giles, J. M. (2024). Reading the suffering body: Schopenhauer and ethics in "Falk". In The Routledge Companion to Joseph Conrad, Routledge.
Grimwood, T. (2008). The limits of misogyny: Schopenhauer, "On women". Kritike: An Online Journal of Philosophy, (2), 131–145, https://doi.org/10.25138/2.2.a.9.
Janaway, C. (1999). Introduction. In The Cambridge companion to Schopenhauer, Cambridge University Press.
Kirkpatrick, K. (2024). Femininity, love, and alienation: The genius of The Second Sex.
León, E. D. (2025). The Metaphysics of Gender. Cambridge: Cambridge University Press.
Lettow, S., & Pulkkinen, T. (2023). Introduction: German Idealism and feminist philosophy. In The Palgrave Handbook of German Idealism and Feminist Philosophy, Cham: Springer International Publishing.
Magee, B. (2003). Metaphysics of the person. In The philosophy of Schopenhauer, Oxford University Press, https://doi.org/10.1093/0198237227.003.0009.
Mallon, R. (2016). The construction of human kinds. Oxford University Press.
Marshall, C. (2025). Schopenhauer on the futility of suicide. Mind, 134 (533), 171–190.
Mojtahedi, S. (2008). Schopenhauer's philosophy on human nature. Philosophy Now, https://www.philosophynow.com/articles/Schopenhauer_on_Human_Nature.
Norman, J. (2022). Pushing back: Reading The World as Will and Representation as a woman. In J. Norman & A. Welchman (Eds.), Schopenhauer’s "The World as Will and Representation": A critical guide, Cambridge University Press.
Oppel, F. (2005). Nietzsche on gender. University of Virginia Press.
Rev. Fr. Joseph T. Ekong O. P. (2022). The pessimistic existentialism of Arthur Schopenhauer: An expository and evaluative study. Journal of Advances in Education and Philosophy, 6 (9), 463–472.
Richardson, K. (2023). The metaphysics of gender is (relatively) substantial. Philosophy and Phenomenological Research, 107 (1), 192-207.‏
Schimmel, A., & Ray, S. H. (1997). My soul is a woman: The feminine in Islam.
Schopenhauer, A. (1974). Parerga and Paralipomena, Vol.2, E. J. Payne, Trans., Clarendon Press.
Schopenhauer, A. (1990). The world as will and representation. E. F. J. Payne, Trans., Dover Publications.
Shamsi, M. (2015). A philosophical approach towards the concept of freedom in Henry James’s The Portrait of a Lady. International Journal of Applied Linguistics and English Literature, 4(6), 64–68.
Stumpp, E. F. (2024). Metaontological Dismissive Strategies: Implications and Applications in Metaphysics of Race and Gender.‏
Tafe, T. (2005). The misogynistic undercurrent of Schopenhauer's philosophy. Philosophical Review, 45 (2), 112–130.
Valiyari, M. (2014). Schopenhauer’s views on gender and metaphysics. Journal of Philosophical Thought, 23 (4), 132–136.
Zubairi, F., Badi, J. A. B., & Ruhullah, M. E. (2024). Quranic Analysis: A Critical Examination of Gender in Islamic and Western Paradigms. MAQOLAT: Journal of Islamic Studies, 2 (2), 70-86.‏