فصلنامه علمی پژوهشی قبسات

فصلنامه علمی پژوهشی قبسات

امتداد انسان‌شناسی صدرایی در تحول علوم انسانی با تأکید بر «آزادی متعالی»

نویسنده
دانش آموخته دکتری فلسفه، گرایش حکمت متعالیه، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
10.22034/qabasat.2026.735037
چکیده
مسئله این پژوهش امتداد و کاربست «انسان‌شناسی صدرایی» در تحول علوم انسانی با تأکید بر «آزادی متعالی صدرایی» است. آزادی در نظام فکری و هندسه معرفتی صدرالمتألهین مبتنی بر مبانی فلسفی وی است. در این مقاله با توجه به حکمت متعالیه و انسان‌شناسی ملاصدرا به تنقیح مؤلفه‌های آزادی از منظر وی پرداخته شده و آزادی حاصل از مبانی او «آزادی متعالی» نامیده شده است. آزادی متعالی یعنی «تقرّب به حقیقت نامتناهی» و «فراروی در تعالی» که در بستر معرفت نفس حاصل می‌آید و ملازم است با انشراح وجودی، توسعه وجودی و گشودگی ظرفیت هویت انسانی و در مقابل رهایی نفسانی قرار دارد که درواقع اسارت و شقاوت است. از آنجا که علوم انسانی موجود متأثر از مبانی خاص خودند، این مقاله به امتداد و کاربست مؤلفه‌های انسان‌شناسی صدرایی با تأکید بر آزادی متعالی صدرایی برای تحول و تعالی علوم انسانی پرداخته و اصولی را برای تحول و تبدیل علوم انسانی موجود به علوم انسانی مطلوب ارائه داده است، مانند: «علوم انسانی توحیدی»، «علوم انسانی همراستا با فطرت»، «علوم انسانی اخلاق‌مدار»، «علوم انسانی کرامت‌مدار»، «فلسفه شریعت و علوم انسانی شریعت‌مدار»، «نفی علوم انسانی سکولار» و «نظرداشت انسان کامل».
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The extension of Sadra-Inspired Anthropology in the Transformation of Human Sciences: With Emphasis on ‘Transcendent Freedom’

نویسنده English

Amin Dehghani
Ph.D. in Philosophy, specialization in Transcendent Philosophy (Hikmat Muta‘āliyah), Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran.
چکیده English

The focus of this study is the extension and application of “Sadra-inspired anthropology” in the transformation of the human sciences, with an emphasis on “Sadra-inspired transcendent freedom.” Freedom in Mulla Sadra’s intellectual system and epistemological framework is grounded in his philosophical foundations. This paper, drawing on the Transcendental Wisdom (Hikmat al-Muta‘aliya) and Sadra’s anthropology, clarifies the components of freedom from his perspective, referring to the freedom derived from his philosophical principles as “transcendent freedom.” Transcendent freedom denotes “proximity to the infinite truth” and “advancement in perfection,” which is achieved through the knowledge of the self. It is accompanied by existential expansion, development of being, and the unfolding of the capacities of human identity, standing in contrast to mere psychic liberation, which, in reality, constitutes bondage and suffering. Given that contemporary human sciences are influenced by their own foundational premises, this paper explores the extension and application of Sadra-inspired anthropological components, with emphasis on transcendent freedom, for the transformation and elevation of human sciences. It also proposes principles for transforming current human sciences into ideal human sciences, including: “Divine-oriented human sciences,” “Human sciences aligned with human nature (fitrah),” “Ethics-based human sciences,” “Dignity-centered human sciences,” “Sharia philosophy and Sharia-oriented human sciences,” “Rejection of secular human sciences,” and “Consideration of the Perfect Human.”



google is broken
 

کلیدواژه‌ها English

Freedom
Truth of Freedom
Philosophy of Freedom
Human Sciences
Foundations of Human Sciences
Transformation of Human Sciences
Islamic Human Sciences
Mulla Sadra
1.        امینی‌نژاد، علی (۱۳۹۴). حکمت عرفانی: تحریری از درس‌های عرفان نظری استاد سیدیدالله یزدان‌پناه. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
2.       آربلاستر، آنتونی (۱۳۷۷). ظهور و سقوط لیبرالیسم. ترجمه عباس مخبر، تهران: نشر مرکز.
3.       برلین، آیزایا (۱۳۶۸). چهار مقاله درباره آزادی. ترجمه علی موحد، تهران: خوارزمی.
4.       بلوم، ویلیام تی. (۱۳۷۳). نظریه‌های نظام سیاسی: کلاسیک‌های اندیشه سیاسی و تحلیل سیاسی نوین.‌ ترجمه احمد تدین، تهران: نشر آران.
5.       پارسانیا، حمید (۱۳۸۱). از عقل قدسی تا عقل ابزاری. فصلنامه علوم سیاسی، (19)، ۱۳۸۱.
6.       پارسانیا، حمید (۱۳۹۵). روش‌شناسی انتقادی حکت صدرایی. قم: کتاب فردا.
7.       جوادی آملی، عبدالله (۱۳۹۵). تحریر رساله الولایه. ج۱-۲، قم: اسراء.
8.       جوادی آملی، عبدالله (۱۳۸۹). حماسه و عرفان. قم: اسراء.
9.       جوادی آملی، عبدالله (۱۳۹۹). فلسفه حقوق بشر. چ12، قم: اسراء.
10.     جوادی آملی، عبدالله (۱۳۹۲). مبادی اخلاق در قرآن. قم: اسراء.
11.     جوادی آملی، عبدالله (۱۳۸۸). معاد در قرآن. قم: اسراء.
12.     جوادی آملی،‌ عبدالله (۱۳۹۱). نسبت دین و دنیا: بررسی و نقد نظریه سکولاریسم. قم: اسراء.
13.     جعفری، محمدتقی (۱۳۷۷). پیام خرد. تهران: کرامت
14.     جعفری، محمدتقی (۱۳۹۹). تفسیر و نقد و تحلیل مثنوی جلال‌الدین محمد بلخی. تهران: مؤسسه تدوین و نشر آثار علامه جعفری.
15.     خسروپناه، عبدالحسین، و همکاران (۱۳۹۳). در جستجوی علوم انسانی اسلامی. ۲جلد، تهران: نشر معارف.
16.     خسروپناه، عبدالحسین (۱۳۹۴). فلسفۀ علوم انسانی (بنیادهای نظری). تهران: نشر معارف.
17.     خسروشاهی، قدرت‌الله (۱۳۹۱). نظریه‌ها و نظام‌های حقوقی. تهران: انتشارات جنگل و پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
18.     دهقانی، امین (۱۴۰۱). وحدت قرآن و برهان در تبیین تجسم اعمال بر اساس هندسه فکری علامه جوادی آملی. دوفصلنامه آموزه‌های فلسفه اسلامی، ۱۷ (۳۰).
19.     صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (۱۳۷۵). اجوبة المسائل. مجموعه رسائل فلسفی، تحقیق و تصحیح حامد ناجی، تهران: انتشارات حکمت.
20.    صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (۱۳۶۰). اسرار الآیات. مقدمه و تصحیح محمد خواجوی، تهران: انتشارات انجمن اسلامی حکمت و فلسفه ایران.
21.     صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (۱۳۶۳). ایقاظ النائمین. تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
22.    صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (۱۳۶۶). تفسیر القرآن الکریم. قم: بیدار.
23.    صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (۱۴۱۰). الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیة الاربعة. ج۱-۹، ط4، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
24.    صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (۱۳۹۰). الشواهد الربوبیة. تصحیح سیدجلال‌الدین آشتیانی، قم: بوستان کتاب.
25.    صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (۱۳۸۱).‌ کسر الاصنام الجاهلیة. چ1، تهران: بنیاد حکمت صدرا.
26.    صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (۱۳۸۷). المبدأ و المعاد. قم: بوستان کتاب.
27.    صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (۱۴۱۹). مفاتیح الغیب. بیروت: مؤسسه التاریخ العربی.
28.    فروم، اریک (۱۳۶۳). گریز از آزادی. ترجمه داود حسینی، تهران: ارسطو.
29.    کرنستون، موریس (۱۳۸۶). تحلیلی نوین از آزادی. ترجمه امیر جلال‌الدین اعلم، تهران: امیرکبیر.
30.    وارنوک، مری (۱۳۸۶). اگزیستانسیالیسم و اخلاق. ترجمه مسعود علیا. تهران: ققنوس.
31.     واعظی، احمد (۱۳۹۵). درآمدی بر فلسفه سیاسی اسلامی. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
32.    هانت، دایانا (۱۳۸۶). نظریه‌های اقتصادی توسعه: تحلیلی از الگوهای رقیب. ترجمه غلامرضا آزاد ارامکی، تهران: نشر نی.
33.    یزدان‏پناه، سیدیدالله (۱۳۹۱). مبانی و اصول عرفان نظری. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
34.    Bielskis, A. (2005). toward a postmodern approach to the political. London: palgrave macmillan.
35.    larvor, B. (1998). lakatos: an introduction. London: routledge.