فصلنامه علمی پژوهشی قبسات

فصلنامه علمی پژوهشی قبسات

دین‌شناسی؛ آسیب ­ها و بایسته ­ها در اندیشه آیت ­الله خامنه ­ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
محمدصفر جبرئیلی
دانشیار گروه کلام پژوهشگاه فرهنگ واندیشه اسلامی. قم. ایران.
10.22034/qabasat.2026.735039
چکیده
«دین» برنامه، مسلک، مکتب و آیینی است که به وسیله پیام‌آوری از طرف خدا برای مردم فرستاده شده است. «دین‌شناسی» مطالعه و بررسی دین است. «آسیب‌شناسی» شناخت مجموعه کاستی‌ها، آفت‌ها و مانع­هایی که بالفعل یا بالقوه ­شناخت درست دین را تهدید می­کند. «بایسته­ها» ارائه راه­کارهایی درخور و ضروری برای برون‌رفت از آنهاست. دین­شناسی همیشه روزگاران با آسیب­هایی مواجه بوده است. درمقابل برای برون‌رفت از آنها راه‌کارهای بایسته­ای نیز ارائه شده است. حضور گسترده فضای مجازی و دست­یابی افراد متنوع و متکثر هرچند دین­دار، دلسوز و دغدغه­مند اما گاه بی­پیشینه از تحصیلات کلاسیک معیار به عنوان کارشناس در رسانه­های دیداری، گفتاری و نوشتاری، بررسی و کشف آسیب­ها و ارائه راه­کارهای بایسته در این حوزه را دوچندان می‌کند. این پژوهش با روش تحلیلی و استنباطی در اندیشه دین­شناسان معاصر به‌ویژه آیت­الله سیدعلی خامنه­ای به کشف و استخرا­ج مهم­ترین آسیب­های عینی و بایسته­های کاربردی این ­عرصه پرداخته است.
کلیدواژه‌ها
دین‌شناسی، سیدعلی خامنه­
ای، کلام معاصر، آسیب­
ها و بایسته‌­
ها

عنوان مقاله English

Religious Studies: Challenges and Imperatives in the Thought of Ayatollah Khamenei

نویسنده English

Mohammad Safar Jebraili
Associate Professor, Department of Kalam, Research Institute for Islamic Culture and Thought. Qom. Iran.
چکیده English

“Religion” refers to a program, path, school, or ritual sent to people by God through a messenger. “Religious studies” is the study and examination of religion. “Problem analysis” refers to the identification of shortcomings, threats, and obstacles that actually or potentially endanger a correct understanding of religion. “Imperatives” are appropriate and necessary solutions to overcome these challenges. Throughout history, the study of religion has always encountered such challenges, and corresponding imperatives have been proposed to address them. The widespread presence of cyberspace and access of diverse individuals—although often devout, concerned, and sincere—who sometimes lack classical scholarly training as recognized experts in visual, oral, and written media, has made the identification of challenges and the provision of imperatives in this field even more urgent.
This study, using an analytical and inferential method, examines the thought of contemporary religious scholars, particularly Ayatollah Seyyed Ali Khamenei, to identify and extract the most significant practical challenges and imperatives in this domain.

کلیدواژه‌ها English

Religious Studies
Seyyed Ali Khamenei
Contemporary Theology
Challenges
Imperatives
1.        انوری، حسن (1381). فرهنگ بزرگ سخن. چ1، تهران: انتشارات سخن.
2.       آذرنوش، آذرتاش (1382). فرهنگ معاصر عربی-فارسی. چ3، تهران: نشر قطره.
3.        بازرگان، مهدی (1388). بعثت 2 (آخرت و خدا هدف بعثت انبیاء). مجموعه آثار، ج17، چ1، تهران: شرکت سهامی انتشار.
4.       جوادی آملی، عبدالله (1381). دین‌شناسی. چ1، قم: مرکز نشر اسراء.
5.       جوادی آملی، عبدالله، (1393). مفاتیح الحیاة. ویراست دوم، چ178، قم: مرکز نشر اسراء.
6.       خامنه­ای، سیدعلی (1394الف). روح توحید: نفی عبودیت غیر خدا. چ1، تهران: مؤسسه جهادی صهبا.
7.       خامنه­ای، سیدعلی (1391 ب). انسان 250ساله: بیانات مقام معظم رهبری درباره زندگی سیاسی- مبارزاتی ائمه معصومین(ع). ویرایش دوم، چ14، تهران: مؤسسه جهادی مرکز صهبا.
8.       خامنه­ای، سیدعلی (1392ت). آفتاب در مصاف: علل و ابعاد حادثه عاشورا. چ2، تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
9.       خامنه­ای، سیدعلی (1392پ). طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن کریم. ویرایش دوم، چ1، تهران: مؤسسه جهادی مرکز صهبا.
10.     خامنه­ای، سیدعلی (1395ث). منشور معارف انقلاب اسلامی (پیام دهم خرداد 1369 به مناسبت نخستین سالروزحضرت امام). چ4، تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
11.     خامنه­ای، سیدعلی (1396ج). دو امام مجاهد (امام حسن(ع) و امام حسین(ع)). چ1، تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
12.     خامنه­ای، سیدعلی (1396چ). تفسیر سوره برائت. چ1، تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
13.     خامنه­ای، سیدعلی (1396ح). همرزمان حسین (ده گفتار در تحلیل مبارزات سیاسی امامان معصوم). چ1، تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
14.     خامنه­ای، سیدعلی (1398 خ). غناء متن درس خارج فقه. چ1، تهران: انتشارات فقه روز (وابسته به انتشارات انقلاب اسلامی).
15.     خامنه­ای، سیدعلی (1399ف). تفسیر سوره مجادله. ج1، تهران: انتشارات انقلاب اسلامی. 
16.     خامنه­ای، سیدعلی (1399ق). گفتاری در باب صبر. چ1، تهران: انتشارات انقلاب اسلامی. 
17.     خامنه­ای، سیدعلی (اسفند 1394ک). آیت الکرسی. چ1، تهران: مؤسسه جهادی صهبا.
18.     خامنه­ای، سیدعلی (بهار 1394گ). آداب روزه داری، احوال روزه‌داران. به کوشش علیرضا مختار پورقهرودی، چ2، تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
19.      خامنه­ای، سیدعلی (1401ل). تفسیر سوره تغابن. چ3، تهران: انتشارات انقلاب اسلامی. 
20.    خامنه­ای، سیدعلی (1401م)، تفسیر سوره بقره. چ1، تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
21.     خامنه­ای، سیدعلی (بی‌تا/ ن). حوزه پیشرو و سرآمد. پیام به همایش بین‌المللی یکصدمین سالگشت بازتأسیس حوزه علمیه قم، تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
22.    خامنه­ای، سیدعلی.(و) پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله خامنه ای. مؤسسه پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی، در:
KHAMENEI.IR
23.    خامنه­ای، سیدعلی، (1401ه). تفسیر سوره حمد. چ1، تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
24.    خسروپناه، عبدالحسین (1382). گستره شریعت. چ1، قم: دفتر نشر معارف.
25.    دهخدا، علی‌اکبر (1373). لغت‌نامه. چ1، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
26.    رشاد، علی‌اکبر (1389). منطق فهم دین. چ1، تهران: پژوهشگاه فرهنگ واندیشه اسلامی.
27.    سبحانی، جعفر (1417ق). الالهیات علی هدی ­الکتاب والسنه والعقل. ج1، چ4، قم: مؤسسه الامام الصادق.
28.    شوشتری، محمدتقی (1425ق). قاموس الرجال. چ3، قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
29.    الصدوق، محمد بن علی (1423ق). التوحید. چ8، قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
30.    الطوسی، ابوجعفر محمد بن الحسن (1409ق). إختیار معرفة الرجال المعروف برجال الکشی. مشهد: مؤسسه نشر دانشگاه مشهد.
31.     طوسی، ابوجعفر محمد بن حسن (1387ق). المبسوط فی فقه الإمامیة. چ3، تهران: المکتبة المرتضویة.
32.    کلینی، محمد بن یعقوب (1363). الکافی. چ5، تهران: دار الکتب الاسلامیه.
33.    متقی هندی، علاءالدین (975ق)، کنز العمال فی سنن الاقوال و الافعال، تحقیق: محمود عمر الدمیاطی، ط2، بیروت، دار الکتب العلمیه، 1424.
34.    مجلسی، محمدباقر،(بی تا) بحارالانوارالجامعه لدرراخبار الائمه الاطهار، تهران، المکتبة الاسلامیه.
35.     مجتهدشبستری، محمد،(1379)، نقدی برقرائت رسمی از دین ، تهران ، طرح نو.
36.    مطهری، مرتضی (1376). محموعه آثار. ج1، چ11، تهران: صدرا.
37.    مطهری، مرتضی (1385). محموعه آثار. ج24، تهران: صدرا.
38.    مطهری، مرتضی (1386). محموعه آثار. ج25، تهران: صدرا.
39.    مطهری، مرتضی (1392). محموعه آثار. ج29، تهران: صدرا.
40.    مطهری، مرتضی (1401). محموعه آثار. ج34، تهران: صدرا.
41.     مطهری، مرتضی( 1379) یادداشت ها ،ج1،چ2 تهران: صدرا
42.    المفید (شیخ مفید)، ابوعبدالله محمد بن محمد بن نعمان (1414ق). المسائل الصاغانیه. سلسلة مؤلفات الشیخ، ج3، ط2، بیروت: دار المفید.
43.    النجاشى، ابوالعباس احمد بن على (1424ق). رجال النجاشى. چ7، قم: مؤسسة النشر الاسلامی.
44.    الیاده، میرچا (1375). دین‌پژوهی. ترجمه بهاءالدین خرمشاهی، چ2، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.