فصلنامه علمی پژوهشی قبسات

فصلنامه علمی پژوهشی قبسات

خوانشی نو از اراده ذاتی خدا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استاد گروه کلام اسلامی و الهیات جدید پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی. قم. ایران.
چکیده
درباره اراده ذاتی خدا از دو منظر (هستی و مفهوم‌شناسی) می‌توان بحث کرد که موضوع این مقاله اولی است. ظاهر عبارات اکثر اندیشوران در مخالفت با آن است. متکلمان به نحو کلی منکر اراده ذاتی شده و فلاسفه هم آن را به صفت علم تحویل برده‌اند که آن هم نوعی انکار است. نگارنده در مقام پاسخ به حقیقت اراده ذاتی الوهی بعد از تأملات عدیده به خوانش جدیدی از اراده ذاتی خدا (تفسیر آن به ذات و حقیقت هستی الوهی از حیث تحقق معنای تکوینی سوق، طلب، میل به فعل- معادل جود و فیاضیت) دست یافته است که در این مکتوب مبانی و ادله آن (اراده وصف کمالی و وجودی، فقدان اراده ذاتی (کمال وجودی)، متعارض با صرافت ذات حق، لزوم انتهای تمام عرضیات به ذاتی، نفی اراده ذاتی، مستلزم انکار اختیار خدا، لوازم باطل انکار اراده ذاتی و ادله نقلی)، نقد شبهات و دستاوردهای نظریه (ازلیت فاعلیت الهی و جهان وحدت اراده الهی، تطابق اراده الهی و نظام علیت و استحاله بداء)، تبیین و تقریر شده است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

A New Reading of the Essential Will of God

نویسنده English

Mohammad Hassan Ghadrdan Gharamaleki
Professor in the Department of Islamic Theology and Modern Theology at the Islamic Culture and Thought Research Institute. Qom. Iran.
چکیده English

The essential Will of God can be discussed from two perspectives (ontological and conceptual perspectives), which is the subject of this article. The majority of thinkers are against the appearance of expressions. Theologians have generally denied the essential Will and philosophers have given it to the attribute of knowledge, which is also a denial. In response to the truth of the essential Will of God, the author, after many reflections, has reached a new reading of the essential Will of God (interpreting it to God’s Essence in terms of the fulfillment of the generative meaning of lead, demand, desire to act - equivalent to generosity and grace). In this paper, its foundations and proofs (the will as the description of perfection and existence, the lack of the essential will (the existential perfection), conflict with the purity of God’s Essence, the necessity of the end of all accidents to the substantive, the negation of the essential Will, require the denial of God’s Will, the invalidity requirement of denying the essential Will and narrative proofs), criticism of the doubts and achievements of the theory (the eternity of Divine agency and the universe of the unity of Divine will, conformity of Divine Will and the system of causality and the impossibility of Badā'(alteration in the divine will)), have been explained and presented.

کلیدواژه‌ها English

essential Will
Action Will
Generosity
Love of Essence and Action
Divine Knowledge
  1. ابن‌منظور (1405ق). لسان العرب. قم: نشر ادب الحوزة.
  2. ابن‌سینا (4041ق). التعلیقات. قم: مکتب الاعلام الاسلامى.
  3. ابن‌سینا (1364). النجاة. تهران: المکتبة المرتضویه.
  4. ابن‌سینا (1363). الهیات شفا. تهران: نشر ناصر خسرو.
  5. ابن‌سینا (1363ق). المبدأ و المعاد. تهران: مؤسسه مطالعات اسلامى.
  6. اشعری، ابوالحسن (1980م). مقالات الاسلامیین. قیبادین: دار النشر فرانز شتاینر.
  7. اصفهانى‏، راغب راغب (1404ق). المفردات. تهران: دفتر نشر کتاب.
  8. اصفهانی، محمد حسین (1409ق). بحوث فی علم الاصول. قم: جامعه مدرسین.
  9. اصفهانی، محمدحسین (بی‏تا). نهایة الدرایة. قم: المکتبة الطباطبایی.
  10. آمدی، سیف الدین (2003م). ابکار الافکار فی اصول الدین. بیروت: دار الکتب العلمیة.
  11. تفتازانی، سعدالدین (1409ق). شرح المقاصد. قم: انتشارات شریف رضی.
  12. الجیلانی، رفیع الدین محمد بن محمد المؤمن (1429ق). الذریعة إلى حافظ الشریعة (شرح اصول الکافی). قم: دار الحدیث.
  13. حسن‌زاده‌آملی، حسن (بی‌تا). خیر الاثر. قم: بوستان کتاب.
  14. علامه حلی (1415ق). مناهج الیقین فی اصول الدین. تهران: دار الأسوه.
  15. علامه حلی (1419ق). نهایة المرام فی علم الکلام. قم: مؤسسه امام صادق†.
  16. خمینی، امام (1371). چهل ‏حدیث. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام.
  17. خمینی، امام (1379). الطلب و الاراده. تهران: مؤسسة تنظیم و نشر آثار الإمام الخمینی.
  18. خمینی، امام (1420ق). معتمد الاصول. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام.
  19. دهخدا، علی‌اکبر (1377). لغت‌نامه. تهران: مؤسسه لغت‌نامه دهخدا.
  20. سبحانی، جعفر (1423ق). الألهیات. قم: مؤسسه امام صادق†.
  21. صدرالمتألهین، محمد (1419ق). اسفار. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
  22. صدوق، شیخ (1398). التوحید. قم: انتشارات اسلامی.
  23. طالقانی، ملا نظرعلی (1379). کاشف الاسرار. تهران: مؤسسه رسا.
  24. طباطبایى‏، سید محمدحسین (1364). نهایة الحکمة. قم: انتشارات اسلامیه.
  25. طوسی، خواجه نصیرالدین (1985م). تلخیص المحصل. بیروت ، دار الأضواء.
  26. غزالی، ابوحامد محمد (1409ق). الأربعین. بیروت: دار الکتب العلمیة.
  27. فاضل مقداد (1405ق). ارشاد الطالبین الی نهج‌المسترشدین. قم: کتابخانه آیت‌اللَّه مرعشى.
  28. فیض کاشانی، ملامحسن (13۷۰). الوافی. ج۱، اصفهان: مکتبة الإمام أمیرالمؤمنین علی†.
  29. کلینی، محمد بن یعقوب (1365). الکافی. تهران: دار الکتب الاسلامیه.
  30. مدنی، سیدعلیخان، ریاض ‏السالکین، دفتر انتشارات اسلامى، قم،1415ق
  31.  
  32. مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات‌القرآن‌الکریم، وزارت ارشاد، تهران، 1417 ق.
  33. مجلسی، محمد باقر (1403ق). بحار الانوار. بیروت: مؤسسة الوفاء.
  34. مجلسی، محمدباقر (1363). مرآة العقول. تهران: دار الکتب الاسلامیه.
  35. مصباح یزدی، محمدتقی (۱۳۷۰). آموزش فلسفه. تهران: سازمان تبلیغات اسلامی.
  36. شیخ مفید، (1414ق). الاعتقادات. بیروت: دار المفید.
  37. میرداماد. (1311ق)، الرواشح السماویة فی شرح الأحادیث الإمامیة. تهران، دار الخلافه.
  38. میرداماد، محمد باقر (1374). القبسات. تهران: دانشگاه تهران.
  39. نراقی، محمدمهدی (1397). اللمعات العرشیه.تهران: نشر وایا.