مجله قبسات

مجله قبسات

بازخوانی حقیقت ایمان بر اساس فلسفه عمل ملاصدرا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دکتری فلسفه تطبیقی ، مدرس حوزه و دانشگاه
2 استادیار گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشکده علوم انسانی دانشگاه شاهد
چکیده
حقیقت ایمان از دیرباز محل بحث و مناقشه میان متکلمان بوده است و در مورد رابطه ایمان با عمل و نقش آن در ایمان نظرات متفاوتی مطرح شده است. حال در این پژوهش با توجه به پیوند ایمان و عمل و اینکه عمل دینی حاصل ایمان دینی است، به بازخوانی حقیقت و تعریف ایمان بر اساس فلسفه عمل پرداخته ایم. فلسفه عمل که به عنوان نظریه ی عمل نیز شناخته می‌شود، به بررسی چیستی «عمل انسانی» می‌پردازد و در ضمن پرداختن به اینکه کدام رفتار یا حرکت، «عمل» به حساب می آید، به پرسش‌هایی در مورد عامل، اراده و ارتباط بین حالات ذهنی و حرکات فیزیکی پاسخ می دهد. بر این اساس به تحلیل فلسفی مبادی عمل و اراده ی انسان در آثار ملاصدرا پرداخته و سپس در ضمن بازخوانی فلسفی حقیقت ایمان به مقوله ی شوق به عنوان حقیقت ایمان اشاره کرده ایم. بازخوانی تعریف ایمان بر اساس فلسفه عمل ملاصدرا، ما را به درکی عمیق‌تر از رابطه ی میان معرفت، عمل و حقیقت ایمان رسانده است؛ به طوری که در این جستار به نقش معرفت به عنوان زمینه ساز برای تحقق ایمان و عمل به عنوان لازمه ی ایمان و شوق مؤکد به عنوان حقیقت ایمان دست یافته ایم. در پایان به تعریف ملاصدرا از ایمان در آثارش پرداخته و نسبت این بازخوانی از تعریف ایمان را با تعریف او در آثارش مورد تحلیل و بررسی قرار داه ایم.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Rereading the truth of faith based on Mulla Sadra's philosophy of action

نویسندگان English

Javad Ghadiri hajiabadi 1
Hasan Moradi 2
1 PhD in Comparative Philosophy, Lecturer in Seminary and University
2 Assistant Professor, Department of Islamic Philosophy and Wisdom, Faculty of Humanities, Shahed University
چکیده English

The reality of faith has long been a subject of debate among theologians, with various opinions proposed regarding its relationship with action and the role action plays within faith. This study re-examines the reality and definition of faith through the lens of the philosophy of action (also known as action theory), which investigates the nature of human action, agency, will, and the connection between mental states and physical movements. Given that religious action is the outcome of religious faith, we philosophically analyzed the principles of action and human will in Mulla Sadra's works. This philosophical re-reading reveals a profound connection among knowledge, action, and faith. We demonstrate that knowledge (ma'rifat) serves as the foundational prerequisite for realizing faith, while action acts as its necessary consequence. Most importantly, we identify intensified desire (shawq mu'akkad) as the very essence of faith. Finally, we compare this re-examined definition with Mulla Sadra's original formulations in his texts. The findings show that analyzing faith through his philosophy of action not only clarifies the deeper dimensions of faith but also aligns seamlessly with his broader metaphysical framework.

کلیدواژه‌ها English

Faith, Will, Mulla Sadra, Desire (Shawq), Knowledge (Ma'
rifat)
قرآن
ابن‌فارس، احمد‌بن‌فارس (۱۳۶۳). معجم مقاییس‌اللغة. تحقیق عبدالسلام محمد‌ هارون، قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.
ابن‌سینا، حسین‌بن‌عبدالله (۱۴۰۴ق). التعلیقات. تحقیق عبدالرحمن بدوی، قم: مکتب الإعلام الإسلامی.
ابن‌سینا، حسین‌بن‌عبدالله (۱۳۷۵). النفس من کتاب‌الشفاء. تحقیق حسن حسن‌زاده آملی، قم: بوستان کتاب.
ارسطو (۱۳۸۵). اخلاق نیکوماخوس. ترجمه محمدحسن لطفی. تهران: طرح نو.
اکبرپور، مرضیه، حسن، مرادی، و محمود، صیدی (۱۳۹۸). تحلیل وجودی مسئلة ضعف اراده از منظر حکمت متعالیه. فصلنامه خردنامه صدرا، 24(4).
خادمی، عین‌الله و ماجدی، قدسیه (۱۳۹۳). چیستی ایمان از دیدگاه ملاصدرا. فلسفه دین، ۱۱(۲).
ریتر، یوآخیم، گروندر، کارلفرید، و گابریل، گوتفرید (۱۳۹۴ش). فرهنگ‌نامه تاریخی مفاهیم فلسفه. ترجمه محمدرضا حسینی بهشتی و بهمن پازوکی، تهران: مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران.
زنوزی، عبدالله‌بن‌بیرمقلی باباخان (۱۳۸۱). لمعات الهیه. تصحیح و مقدمه سیدجلال‌الدین آشتیانی، تهران: مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران.
سید مرتضی، علی‌بن‌حسین (۱۴۱۱ق). الذخیرة فی علم‌الکلام. قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
صدرالدین شیرازی، محمد‌بن‌ابراهیم (۱۳۴۰). رساله سه اصل. تصحیح حسین نصر، تهران: دانشگاه تهران.
صدرالدین شیرازی، محمد‌بن‌ابراهیم (۱۳۶۰). أسرارالآیات. تصحیح و مقدمه محمد خواجوی، تهران: انجمن اسلامی حکمت و فلسفه ایران.
صدرالدین شیرازی، محمد‌بن‌ابراهیم (۱۳۶۳). مفاتیح‌الغیب. تصحیح و مقدمه محمد خواجوی، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی. انجمن اسلامی حکمت و فلسفه ایران.
صدرالدین شیرازی، محمد‌بن‌ابراهیم (۱۳۶۶). تفسیرالقرآن‌الکریم. تصحیح محمد خواجوی، قم: بیدار.
صدرالدین شیرازی، محمد‌بن‌ابراهیم (۱۳۶۸). الحکمةالمتعالیة فی الأسفارالعقلیة‌الأربعة. قم: مکتبة المصطفوی.
صدرالدین شیرازی، محمد‌بن‌ابراهیم (۱۳۸۱). کسر أصنام‌الجاهلیة. تصحیح محسن جهانگیری، تهران: بنیاد حکمت اسلامی صدرا.
صدرالدین شیرازی، محمد‌بن‌ابراهیم (۱۳۸۶). مفاتیح‌الغیب. تصحیح، تحقیق و مقدمه نجفقلی حبیبی، تهران: بنیاد حکمت اسلامی صدرا.
طوسی، محمد‌بن‌حسن (۱۴۰۶). الاقتصاد فیما یتعلق بالاعتقاد. بیروت: دار الأضواء.
فیاضی، غلامرضا (۱۳۸۹). علم‌النفس فلسفی. تحقیق و تدوین محمدتقی یوسفی، قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
میرهادی، سیدمهدی (۱۳۹۷). فلسفه عمل در حکمت متعالیه. حکمت معاصر، ۹(۱).